uiterlijk en gezondheid

Kaal door een knotje? Dat valt wel mee

Thursday, November 5th, 2015

Door: Anouk Onderwater en Iris te Voert

Mannen worden kaal van strakke knot’, kopte Nu.nl op 25 september 2015. Verschillende dermatologen zouden voor het probleem waarschuwen. Zo beweert de Amerikaanse Sabra Sullivan dat zij wel een of twee keer per week met een dergelijk geval te maken heeft. Naast Nu.nl berichtten onder andere RTL Nieuws en Metro over het nieuwe gevaar. Maar bestaat die nieuwe haaruitval wel? En waarom worden alleen knotjes dragende mannen met kaalheid in verband gebracht, niet vrouwen?

De Amerikaanse dr. Sabra Sullivan was de eerste dermatoloog die knotjes dragende mannen met kaalheid in verband bracht. Hierbij zou het gaan om ‘tractie alopecia’, een vorm van haaruitval die acuut optreedt rond het voorhoofd en de kruin door het strak bij elkaar trekken van het haar. Sullivan stelt dat het probleem steeds vaker bij mannen voorkomt en baseert dit op haar eigen ervaring. Zo zou zij wekelijks wel één of twee mannen zien die hier mee te maken hebben.

Dr. Sullivan wordt bijgevallen door stylist Dennis Zuniga en directeur van de Haarstichting Edwin van Wooning. Beiden bevestigen het verband tussen het dragen van een knot en kaalheid. Van Wooning zwakt de stelling iets af: ernstige schade van de haarwortels door een knot verschilt van persoon tot persoon. Bij de een kan het voor kale plekken zorgen, bij de ander niet. Ook stelt hij een oplossing voor: het haar niet meer zo strak naar achteren dragen.

Klopt dit wel?
Emiel Verdonschot, specialist in haarproblemen en medisch directeur van haarkliniek Intermedica, heeft daarentegen nog nooit te maken gehad met mannen die hun haar verloren door het dragen van een knot. ‘’De meerderheid van de mannen die hier langs komen, hebben haarverlies wegens erfelijke kaalheid en niet wegens een bepaalde haardracht’’, aldus Verdonschot. ‘’Echter, feitelijk kan het wel voorkomen dat iemand last heeft van haaruitval wegens het te strak naar achteren dragen van het haar. Deze vorm van haarverlies heet tractie alopecia. Maar hierbij moet gedacht worden aan iemand die dit al jarenlang en op dagelijkse basis doet, het is geen kwestie van een paar maanden.’’

Tractie alopecia: alleen bij mannen?
De website van de Haarstichting stelt dat tractie alopecia vooral voorkomt bij mannen of vrouwen met dreadlocks die te strak zijn vastgezet. Verdonschot ziet het daarentegen alleen maar bij vrouwen. ‘’Tractie alopecia zien we vooral bij vrouwen die al van kinds af aan het haar strak naar achteren dragen. Dit zijn bijvoorbeeld vrouwen met kroeshaar, wier moeder vroeger al een strakke haardracht bij hen maakte. Het haar wordt hierbij zo strak naar achteren getrokken, dat je bij wijze van spreken de spanning erop kunt voelen. Bij mannen daarentegen heb ik het nog nooit gezien.’’

Een hipsterknotje, waarmee tractie alopecia in de media in verband wordt gebracht, is een los knotje waarbij de rest van het haar los naar achteren valt. Het is erg onwaarschijnlijk dat mannen hierdoor last kunnen krijgen van haarverlies. Daan van Houten (22 jaar), die al zes jaar een knotje draagt: “Het lijkt me dat een knot dragen even schadelijk is voor mannen als voor vrouwen. Zelf heb ik in ieder geval nog nooit iets gemerkt van kaal worden.”

Erfelijke kaalheid?
Wellicht was er bij de mannen waarmee dr. Sullivan – die niet reageerde op een verzoek om commentaar – te maken had, wel gewoon sprake van erfelijke kaalheid. ‘’Het zou kunnen dat deze mannen al last hadden van inhammen aan de voorkant vóór zij een knot begonnen te dragen’’, stelt Verdonschot. ‘’Wanneer zij dan het haar naar achteren gaan kammen, worden deze ineens zichtbaar. Echter, deze vorm van haarverlies heeft dan niets te maken met tractie alopecia. Het is gewoon een geval van erfelijke kaalheid.’’

Conclusie
Een hele strakke haardracht kan inderdaad – in theorie – zorgen voor kaalheid. Maar dan moet het haar wel over een reeks van jaren en op dagelijkse basis zo strak vast hebben gezeten, dat je bij wijze van spreken de spanning erop kunt voelen. Bovendien komt het fenomeen veel vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Vooral de kop ‘Mannen  worden kaal van strakke knot’ is dan ook misleidend. Een los hipsterknotje kan dus zonder zorgen gedragen worden. Nu.nl wilde niet reageren.

Foto: Digboston (Flickr, CCBY 2.0)

E-sigaretten 95 procent minder schadelijk?

Monday, October 12th, 2015

Door: Abdelkabir Mandili en Mark Verspoor

‘E-vaping360.comsigaret is 95 procent minder schadelijk dan normale sigaret’, kopte NU.nl op 19 augustus 2015. Bron: een recent onderzoek van Public Health England (PHE). Tegenstrijdige beweringen en onderzoeken veroorzaken verwarring onder consumenten en beleidsmakers: is de e-sigaret daadwerkelijk 95 procent minder schadelijk? Nieuwscheckers concludeert dat deze bewering te stellig is.

Het onderzoek van PHE een adviesorgaan van het Britse Ministerie van Volksgezondheid – is uitgevoerd door een samenwerkingsverband van King’s College Londen en de Universiteit van Londen. Zij vergeleken de conclusies van verschillende studies over de gevaren van e-sigaretten. Hieruit bleek dat de conclusie van een onderzoek uit 2014, dat e-sigaretten 95% minder schadelijk zijn dan normale sigaretten door  nieuwe inzichten in de wetenschap nog steeds wordt bevestigd.

Tegenstrijdige berichten

In tegenstelling tot Public Health England  is het RIVM kritisch over het gebruik van e-sigaretten. In een factsheet uit maart 2014 stelt het instituut: “Bij sommige navulpatronen staat op de verpakking dat ze nicotinevrij zijn, terwijl dat niet het geval is.’’ Het RIVM baseert dit op een onderzoek van het German Cancer Research Center (DKFZ). Het DKFZ concludeert, na onderzoek naar verschillende chemicaliën in e-sigaretten, dat deze nicotinewaarden tussen 0 en 36 mg bevatten. Volgens het DFKZ is ook nicotine in e-sigaretten verslavend en potentieel kankerbevorderend, maar er is volgens het Duitse instituut niet genoeg onderzoek gedaan naar de gevaren op de lange termijn. Daarnaast bestaat er geen specifieke regelgeving voor de kwaliteitscontrole en verkoop van e-sigaretten.

De conclusies van PHE en DFKZ staan lijnrecht tegenover elkaar. Hoe komt het dat zulke toonaangevende gezondheidsinstellingen drastisch van analyse verschillen? De tegenstrijdigheid komt volgens onderzoekers vanwege het geringe onderzoek naar de gevaren van nicotine in e-sigaretten op de lange termijn. De vraag is dus: is het roken van een e-sigaret op lange termijn ook nog 95 procent veiliger? Volgens longarts Wanda de Kanter is nicotine in e-sigaretten op de lange termijn wel degelijk kankerbevorderend. “Cellen die versleept zijn en elders in het lichaam ‘slapend’ aanwezig zijn, kunnen eerder gaan uitgroeien. En dat kan dan leiden tot uitzaaiingen.’’

Publieke opinie

De discussie rond de voor- en nadelen van de e-sigaret wordt verder gecompliceerd door het frame waarin de e-sigaret zich bevindt.  Zo stelt PHE dat bijna de helft van alle Britten zich niet realiseert dat e-sigaretten vele malen minder gevaarlijk zijn dan normale sigaretten. Dit terwijl er jaarlijks 100.000 Britten overlijden aan het roken van tabak. PHE adviseert beleidsmakers te “publiceren dat de e-sigaret 95% minder gevaarlijk is dan roken.” Dit maakt het steeds lastiger voor burgers, maar ook beleidsmakers om de zin van de onzin te scheiden.

Trimbos-instituut

Esther Croes van het Trimbos-instituut stelt dat het niet mogelijk is om de schade die een e-sigaret veroorzaakt samen te vatten in één cijfer zoals PHE heeft gedaan.“Er is overeenstemming binnen de medische wereld dat e-sigaretten minder schadelijk zijn dan normale sigaretten, maar door het grote aantal variabelen is dit niet in één cijfer uit te drukken.Er zijn meer dan 8000 verschillende vloeistoffen die gebruikt worden in navulpatronen en er zijn honderden verschillende e-sigaretten. Hiernaast is een grote variatie in de giftigheid van deze vloeistoffen.” Voor een nauwkeurig onderzoek zouden alle combinaties van vloeistoffen en e-sigaretten getest moeten worden.

Een opmerkelijk deel van de e-sigaret is de damp (rook) die gebruikers uitademen. De stof die dit mogelijk maakt is propyleenglycol. Dit is dezelfde stof die ook in rookmachines op festivals zit. Een matige blootstelling aan deze stof is niet gevaarlijk. “Maar we kennen de gevolgen niet als het voor een langere periode diep in je longen terecht komt, daar bestaat de e-sigaret gewoon nog niet lang genoeg voor”, aldus Croes.

Oordeel

Binnen de medische wereld is er overeenstemming dat het roken van een e-sigaret minder schadelijk is dan een normale sigaret. Maar de bewering dat dit in alle gevallen 95 procent minder schadelijk is, is te stellig. Hiervoor is de e-sigaret nog niet lang genoeg op de markt, en zijn er te veel verschillende modellen en vloeistoffen waar nog geen onderzoek naar is gedaan. Het artikel van Nu.nl is daarom ongenuanceerd. De redactie heeft niet gereageerd op een verzoek om commentaar.

Foto: Vaping360 (Flickr, CC BY 2.0)

E-sigaret nog verslavender: uit de lucht gegrepen nieuws

Tuesday, October 14th, 2014

door: Stefani Romani en Ester Zoomer

E-sigaretten maken rokers nóg verslaafder, aldus het AD, Sp!ts, Het Nieuwsblad en andere media op basis van ‘een Amerikaans onderzoek’. Maar de aangehaalde expert had het onderzoek niet gezien. Wat de nieuwsberichten niet vermeldden, was dat dat over een groep kankerpatiënten gaat die moeite heeft om te stoppen met roken. Over de gemiddelde roker zegt het niets.

Sp!its en het AD plaatsen op 23 september het nieuwsbericht dat e-sigaretten nog verslavender zijn. De bron was een artikel van Frank Poosen dat 22 september verscheen op de site van Het Nieuwsblad: een Amerikaans onderzoek heeft aangetoond dat e-sigaretten, anders dan gedacht, stoppen met roken juist moeilijker maken. Ze zouden rokers nog afhankelijker maken van nicotine.

In Het Nieuwsblad, en in navolging daarvan in Sp!ts en het AD, zegt Suzanne Gabriëls, manager tabakspreventie van de Vlaamse Stichting tegen Kanker: “Er zijn nog altijd geen studies die bewijzen dat e-sigaretten een effectief hulpmiddel zijn om te stoppen met roken.” Over het ‘Amerikaanse onderzoek’ zegt ze niets. Ze had het onderzoek en het bericht erover nog niet ingekeken, vertelt ze Nieuwscheckers: “Voordat het interview begon, had ik dit nog aangegeven. Het bericht van Reuters over het onderzoek heb ik pas achteraf kunnen bekijken.” Gabriëls is de enige die in het artikel aan het woord komt, de bedrijven die e-sigaretten verkopen en de onderzoekers zelf zijn niet gehoord.

Het onderzoek
Navraag bij Nieuwsblad-journalist Frank Poosen geeft al snel meer duidelijkheid over het ‘Amerikaanse onderzoek’. Het gaat om een artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Cancer. De onderzoekster was dr. Jamie Ostroff van het Memorial Sloan Kettering Cancer Center in New York. Poosen heeft zijn artikel gebaseerd heeft op het bericht hierover van persbureau Reuters.

Het bericht van Reuters heeft echter een andere invalshoek, die we niet terugzien in Het Nieuwsblad, het AD en Sp!ts. Reuters vermeldt kritiek op het onderzoek en raadpleegt ook andere deskundigen. De onderzoekers van Memorial Sloan Kettering Cancer Center komen aan het woord, maar ook andere onderzoekers die de resultaten juist tegenspreken. Gabriëls laat zich in het Nieuwsblad wel twijfelend uit over de effecten van de e-sigaret, maar dit is geen inhoudelijke kritiek op het onderzoek. Bij Reuters kunnen we die wel vinden.

Twijfels over onderzoeksresultaten
Het onderzoek van Ostroff heeft veel kritiek gekregen over de selectie van proefpersonen: kankerpatiënten die nog niet gestopt waren met roken. Robert West, directeur van het tabaksonderzoek aan het Londense University College, bekritiseert deze keuze in het Reuters-bericht: de onderzochte groep bestond uit rokers van e-sigaretten die al eens vergeefs waren gestopt met roken, wat de kans op succesvolle stoppogingen verkleinde. Peter Hajek, directeur van de Tobacco Dependence Research Unit aan de University of London, is het met deze kritiek eens: het onderzoek heeft enkel mensen gevolgd die nog steeds roken, in plaats van mensen die na een e-sigaret gestopt waren.

Een ander argument tegen de onderzoeksresultaten dat genoemd wordt in het persbericht van Reuters is dat de e-sigaret nog maar twee jaar bestaat en er hierdoor geen langetermijngevolgen kunnen worden onderzocht. Gabriëls geeft dit ook aan in Het Nieuwsblad. Onder experts zijn de meningen dan ook verdeeld, sommigen geven aan dat e-sigaretten rokers helpen om te stoppen en anderen dat ze juist meer aan nicotine verslaafd zullen raken.

In het bericht van Reuters komt duidelijk naar voren dat er inhoudelijke kritiek bestaat op het onderzoek, maar deze twijfels worden niet overgenomen in de nieuwsberichten van Het Nieuwsblad, het AD en Sp!ts. Het onderzoek van Ostroff heeft nog niet onherroepelijk bewezen dat de e-sigaretten daadwerkelijk mensen verslaafder maken – zo was het ook niet bedoeld. Maar als je alleen naar de Nederlandse artikelen kijkt, kan je wel die indruk krijgen.

http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=dmf20140922_01282143

Het onderzoek is onvindbaar, de onderzoeker ontslagen

Friday, October 11th, 2013

door: Myrthe Prins en Marjanne Slagter

Rode lippenstift geeft vrouwen meer zelfvertrouwen. Dat zou blijken uit een onderzoek van Manchester University waarover verschillende Nederlandse en buitenlandse media in september berichtten. Algauw blijken er nogal wat haken en ogen aan de berichtgeving te zitten: het onderzoek is drie jaar oud, een verslag is onvindbaar en de onderzoeker is inmiddels ontslagen bij de universiteit.

Van de Nederlandse media is de Gelderlander de eerste die over de onderzoeksresultaten bericht. De Daily Mail publiceerde al over hetzelfde onderwerp op 19 augustus 2013. Elk van de sites waar dit ‘nieuws’ vervolgens verschijnt, verwijst naar de universiteit van Manchester, maar namen van onderzoekers worden nergens genoemd. Een rapport van het onderzoek is niet te vinden op de site van Manchester University, noch op de rest van het internet. Toch wordt het bericht klakkeloos overgenomen door bijvoorbeeld AD.nl, Metronieuws.nl en het Leidsch Dagblad.

Geoff Beattie

Via zoekmachines zijn vrijwel identieke nieuwsberichten uit 2010 te vinden, waaronder wederom een artikel van de Daily Mail. Het bericht uit 2010 en dat uit 2013 bevatten dezelfde onderzoeksresultaten: vijftig onderzochte mannen staren gemiddeld 7.3 seconden naar rode lippen, 6.3 seconden naar roze lippen en 2.2 seconden naar lippen zonder lippenstift.

Anders dan in de recente berichten, wordt in 2010 wel de naam van een onderzoeker vermeld: Geoff Beattie. Beattie verschijnt regelmatig op de Engelse televisie als psycholoog en expert in non-verbale communicatie, onder meer in Big Brother. Ook is hij presentator bij diverse commerciële programma’s. Toen hij in 2010 het onderzoek naar lippenstift leidde, was hij inderdaad werkzaam bij Manchester University. Maar in 2012 werd hij ontslagen wegens ernstige misdragingen. Hierop besloot Beattie de universiteit aan te klagen. De hoorzitting zal in juni 2014 plaatsvinden.

Alison Barbuti is onderzoekster aan de Faculty of Medical and Human Sciences aan Manchester University en heeft samengewerkt met Geoff Beattie. Ze laat Nieuwscheckers weten dat het nieuwsbericht van de Daily Mail uit augustus van dit jaar inderdaad over hetzelfde onderzoek uit 2010 gaat. Barbuti meldt dat het onderzoek destijds voor een commercieel bedrijf is uitgevoerd. Dit is volgens haar de reden dat het nooit gepubliceerd is door Manchester University. Barbuti kan niet zeggen welk bedrijf het betreft. Vanwege herfsttrends zou het onderzoek opnieuw in de publiciteit gebracht zijn. Deze uitleg geeft de indruk dat het eerder om een reclame voor lippenstift gaat dan om een nieuwsbericht.

Foutieve interpretatie

Ook de weergave van de onderzoeksresultaten lijkt niet te kloppen: de nieuwsberichten leggen een verband tussen rode lippenstift en zelfvertrouwen, terwijl de inhoudelijke informatie over het onderzoek slechts duidt op een verband tussen lippenstift en aandacht van mannen.  Roos Vonk, hoogleraar sociale psychologie aan de Radboud Universiteit, publiceerde onder andere over eerste indrukken, flirten, zelfbeeld en zelfkennis. “In het kader van mijn studieboek Sociale psychologie heb ik een soortgelijk onderzoek naar lippenstift-effecten bekeken, en uiteindelijk besloten het niet op te nemen in het boek; de effecten leken me niet robuust. Dit waren effecten op de beeldvorming bij anderen. Het onderzoek van Manchester University gaat sowieso niet over het effect op zelfvertrouwen, dus het zou hoe dan ook een brug te ver zijn om daarover conclusies te trekken.”

BuzzE

De webredactie van de Gelderlander valt onder De Persdienst; evenals, onder andere, Brabants Dagblad, PZC en Leidsch Dagblad. Miriam van den Brand van De Persdienst legt uit hoe het artikel over lippenstift op de website van de Gelderlander terecht is gekomen. Het gaat om een ANP-bericht van de nieuwsfeed BuzzE dat zonder enige controle is doorgezet naar de website van de Gelderlander. Volgens Van den Brand is het normaal dat berichten van het ANP onveranderd op de sites van kranten worden geplaatst. Toch uit zij enige verbazing over het feit dat dit stuk zonder controle de site heeft bereikt.

Ook AD.nl en het Leidsch Dagblad noemen BuzzE als bron voor de artikels over rode lippenstift. BuzzE is in 2012 door het ANP gelanceerd en is sindsdien een veelgebruikte nieuwsdienst over entertainment. De nieuwsdrempel ligt hier lager dan bij ander nieuws van ANP. Als bron wordt gebruik gemaakt van andere binnen- en buitenlandse media. BuzzE benadrukt dat zij hoor- en wederhoor plegen, nieuwsfeiten checken en hun bronnen benoemen. Dat lijkt bij het artikel over rode lippenstift helaas niet het geval.

Uitgangspunten
RSS
TIP ONS!
  • arbeid (6)
  • archeologie (3)
  • beurshandel (1)
  • biologie (5)
  • cultuur (6)
  • dagelijks leven (25)
  • economie (15)
  • financiën (2)
  • gezondheid (15)
  • journalistiek (3)
  • mediahype (6)
  • medisch (63)
  • milieu (3)
  • misdaad (28)
  • Multicultureel (7)
  • natuur (8)
  • oorlog (2)
  • pedagogiek (9)
  • politiek (9)
  • psychologie (30)
  • Psychopathie (2)
  • religie (5)
  • seksualiteit (5)
  • Slaap (1)
  • Social media (3)
  • Sport (2)
  • Tandheelkunde (4)
  • Technologie (5)
  • uiterlijk en gezondheid (4)
  • Uncategorized (9)
  • verkeer (6)
  • voeding (8)
  • wetenschap (58)
  • Zorg (4)
  • De Nieuwe Reporter
  • Hans van Maanen
  • Journalistiek & Nieuwe Media
  • FHJ Factcheck
  • Regret the Error
  • Snopes