financiën

Kunnen echt zo veel Nederlanders de zorg niet betalen?

Sunday, October 30th, 2016

door: Michael Rizkalla en Laura Scholte

“Tien procent Nederlanders mijdt zorg om financiële redenen”, aldus de NOS op 14 september 2016. Tien procent van de Nederlanders die in de eerste zeven maanden van dit jaar zorg nodig hadden, zouden deze zorg hebben uitgesteld, of helemaal niet gebruikt om het eigen risico (385 euro) uit te sparen. “De helft van deze groep mensen kon het naar eigen zeggen niet echt betalen”, volgens de NOS. Cijfers over zorgmijders zijn omstreden, ontdekte Nieuwscheckers: onderzoeken komen tot verschillende schattingen. Er is een probleem, maar de tien procent van de NOS lijkt overdreven. Ook vermeldt het NOS-bericht niet dat veel mensen ten onrechte denken dat het eigen risico ook bij de huisarts geldt.

De cijfers over zorgmijding in het NOS-artikel zijn afkomstig uit een onderzoek dat TNS NIPO in augustus dit jaar heeft uitgevoerd in opdracht van zorgverzekeraar VGZ. Een op de vijf Nederlanders gaf in dit onderzoek aan in het afgelopen jaar zorg te hebben uitgesteld. De helft hiervan koos als reden voor de categorie: “ik vind dat dit mij te veel geld kost/ik wou het eigen risico uitsparen.” Anderen redenen waaruit de ondervraagde konden kiezen zijn: Ik ga pas naar een dokter/ medisch specialist als ik ernstige klachten ervaar (31%) en ik dacht dat het vanzelf weer over zou gaan (22%).

Uit een soortgelijk onderzoek, dat Nivel heeft uitgevoerd in opdracht van minister Edith Schippers, is echter gebleken dat niet iedere Nederlander precies weet wat wel en niet onder het eigen risico valt. Hier kunnen we zien dat drie procent van de mensen van een bezoek aan de huisarts afziet vanwege financiële redenen. Dit is opvallend, aangezien een huisartsenbezoek gratis is.

Pro-actiever
Mattijs Numans, hoogleraar Huisartsengeneeskunde aan de Universiteit Leiden, is niet verbaasd over deze cijfers. “Ik denk dat als mensen zeggen dat ze geen zorg gebruiken omdat het te veel geld kost, dat ze niet zo goed weten waar ze antwoord op geven. Mensen zeggen makkelijk ja, maar weten niet goed wat er speelt wanneer het gaat over kosten.”

Het uitsparen van het eigen risico is volgens Numans van alle tijden, maar sinds het bedrag op dit niveau staat, gebeurt het vaker. Vroeger schrokken mensen achteraf vaak van de kosten, maar nu zijn ze veel pro-actiever en bekijken ze die van tevoren, aldus Numans

Wel staat hij nuchter tegenover de ophef in de media. “Alle huisartsen hebben te maken met mensen die keuzes maken op basis van of iets wel of niet onder het eigen risico valt, en ja, dat speelt veel meer dan vroeger. Maar zelf denk ik dat het waarschijnlijk wel minder dan tien procent van de Nederlanders is die daaraan mee doet.”

Media-aandacht
Niet iedereen is echter op de hoogte van voor welke zorg moet worden bijbetaald. TNS NIPO vond dat dit jaar slechts 53 procent van de Nederlanders weet dat een huisartsenbezoek niet onder het eigen risico valt. Bij een eerder onderzoek lag dit percentage nog op 68 procent. Petra Kramer van TNS NIPO kon deze cijfers niet verklaren op basis van de huidige onderzoeksresultaten: “Mogelijk was er ten tijde van de eerste meting toevallig meer voorlichting of media-aandacht geweest ten aanzien van deze vergoeding van huisartskosten. Maar dat is slechts een vermoeden.”

Veel aandacht voor dit probleem in de media is er inderdaad niet geweest. Dat is opmerkelijk omdat onderzoeken waar deze cijfers uit voort komen, wel in het nieuws komen. Dus waarom heeft de NOS juist voor deze angle gekozen bij het schrijven van dit artikel?

Reactie NOS
NOS-redacteur Rinke van den Brink: “Ik vond de insteek van tien procent het meest relevante feit uit het onderzoek.” Van den Brink vertelt dat de NOS zelf een aantal jaar geleden een onderzoek heeft gedaan naar zorgmijding bij het eigen netwerk van huisartsen. Hieruit bleek dat een groot aantal mensen hun recepten niet ophaalt. Ook gaan ze soms na verwijzing niet naar een specialist om kosten te voorkomen.

Van den Brink: “Vervolgens heeft minister Schippers onderzoek laten doen door Nivel. Zij beweerde dat de zorgmijdingscijfers wel meevielen. Uit het onderzoek kwam echter dat drie procent van de bevolking zorgt mijdt. Drie procent is wel bijna een half miljoen mensen. Ook is in de tussentijd via de Landelijke Huisartsen Vereniging een onderzoek gehouden onder 1200 huisartsen en 90 procent daarvan herkende het probleem. En dat probleem wordt anno nu niet minder, maar meer. “

Ongerechtvaardigd zijn de zorgen van Van den Brink dus zeker niet. Het gebrek aan kennis over de strekking van het eigen risico is echter ook een serieuze zaak. Dit gaat immers hand in hand met het mijden van zorg. Zorgmijding is een dubbelzijdig probleem en voordat we ons zorgen maken dat de zorg onbetaalbaar is geworden, moeten we ook de andere kant van de medaille bekijken.

Foto: Pixabay (CC0)

Strijd tussen mens en machine op de beursvloer blijkt geen strijd te zijn

Monday, October 10th, 2016

Door: Sjoerd Ponstein en Bente Schreurs

”Beleggers beleggen tóch nog altijd beter dan computers”, kopte RTL Z op 21 september 2016. Uit een studie van de universiteit van Cambridge zou blijken dat ”de mens gedoemd is als we uitgaan van computers bij het beleggen.” De intuïtie van handelaren zou onverslaanbaar zijn. Kan de strijd tussen mens en machine op dit ene punt beslecht worden? En is er werkelijk sprake van een strijd tussen computers en beurshandelaren? Nieuwscheckers dook in de wereld van de beurshandel en ontdekte dat RTL Z onterecht uitging van een vergelijking tussen mens en machine in het onderzoek. Daarnaast stellen experts op het gebied van beleggen dat algoritmes de menselijke beleggers tegenwoordig wel degelijk aftroeven.

Media als RTL Z en Het Financieele Dagblad berichtten over dit opvallende onderzoek, maar ook buitenlandse kranten als De Morgen, The New York Times en Financial Times. De beweringen in het artikel van RTL Z lijken op het eerste gezicht wetenschappelijk onderbouwd. Onderzoeker John Coates en zijn collega’s observeerden 18 mannelijke beurshandelaren, die voor een beursfonds in Londen werkten. Zij werden vergeleken met een controlegroep van 48 niet-beleggers, voornamelijk studenten.

Met zijn onderzoek wilde Coates aantonen dat mensen die gevoelig zijn voor het herkennen van de signalen van hun lichaam – zogenaamde interoceptieve signalen, zoals de hartslag – beter in staat zijn onder grote druk beslissingen te nemen. De onderzoekers gingen na in hoeverre proefpersonen een juiste inschatting konden maken van het tempo van hun hartslag, de zogeheten heartbeat awareness method (HBA). Dit zou een indicator zijn voor hun intuïtie. Succesvolle beurshandelaren bleken gevoeliger voor deze signalen en presteerden dus beter op het gebied van risicovolle besluitvorming.

Wat klopt hier niet?

Niet alleen de kop van het nieuwsbericht van RTL Z, maar ook de inleiding en het slot impliceren een onderzoek waarin de beleggingsresultaten van computers en mensen worden vergeleken. ”Het werk van beurshandelaren wordt steeds vaker overgenomen door computers met slimme algoritmes”, schrijft journaliste Saskia van Huijgevoort. Het experiment van John Coates zou aantonen dat dit geen goed idee is. Maar in het originele onderzoek wordt nergens een vergelijking met computers getrokken. Er wordt zelfs amper gerept over algoritmes!

Het originele onderzoek betrof namelijk een vergelijking tussen beurshandelaren en niet-beleggers, zoals studenten. Niet heel vreemd dat beurshandelaren beter presteren dan studenten, maar zouden ze inderdaad beter presteren dan computers? Dat is een vraag die niet beantwoord kan worden op basis van het aangehaalde onderzoek. Volgens RTL Z zou John Coates tegen nieuwsdienst Reuters gezegd hebben dat mensen de strijd tegen computers gaan winnen. Coates zei echter: ”Humans can indeed compete against machines.” Over winnen wordt weinig gezegd. Wellicht een iets te vrije vertaling?

Wat zeggen experts?

Nieuwscheckers legde de vraag ”Zijn mensen inderdaad nog altijd beter in beleggen dan computers?” neer bij een aantal experts op het gebied van beleggen en algoritmische handel. Volgens hoogleraar financiën en financiële markten Clemens Kool van de Universiteit Utrecht is er geen bewijs dat actief handelen door beurshandelaren op langere termijn leidt tot betere resultaten. Kool: ”Computers zijn beter in het opsporen van patronen en arbitrageverschillen in de markt.” Zeker wanneer het op snelle beslissingen aankomt, leveren computers volgens Kool beter werk dan mensen. Albert Menkveld, hoogleraar financiële economie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, geeft een duidelijk antwoord. ”Nee”, zegt hij, ”computers zijn beter in het beleggen van digitaal beschikbare informatie en kunnen snellere beslissingen maken.” Daar voegt hij wel aan toe dat het eraan ligt wat er belegd moet worden.

Volgens Menkveld bestaat er een verschil tussen harde en zachte data. Het eerste type betreft toetsbare informatie, zoals de prijs van aandelen en de marktindex. Zachte data gaat over meningen, waarden en percepties, zoals de evaluatie van kennis binnen een bedrijf. Waar mensen beter beleggen als het gaat om beslissingen op basis van zachte data, zijn computers beter in het verwerken van harde data.  Coates testte proefpersonen die handelden in financiële derivaten, die onder de harde data vallen. Computers zouden volgens de theorie van Menkveld dus beter in staat zijn beleggingsbeslissingen te nemen die gebaseerd zijn op dit type informatie.

Expertise boven onderbuikgevoel

De conclusie van het onderzoek is dat handelaren die hun hart bewust voelden kloppen, meer succes hebben. Met andere woorden, ze luisteren beter naar hun ‘onderbuikgevoel’. Dit is een lastig te definiëren begrip. Kan een onderbuikgevoel inderdaad gemeten worden door het je bewust zijn van je hartslag? Albert Menkveld vindt hartkloppingen niet de beste maatstaf voor succesvol beleggen. ”Het gaat eerder om expertise dan om een onderbuikgevoel. Er is wel sprake van een wisselwerking tussen de twee: hoe meer training en expertise je hebt, hoe beter je onderbuikgevoel wordt ontwikkeld.” Dit zou een reden kunnen zijn voor de hogere scores van de beurshandelaren.

Remco Zwinkels, hoogleraar gedragseconomie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en gespecialiseerd in risicomanagement, is eveneens van mening dat mensen niet per se beter zijn in beleggen dan computers. Ook Zwinkels noemt snelheid als het grootste voordeel dat computers hebben. Vooral als het gaat om high frequency trading zijn computers volgens hem beter dan mensen. Opvallend is dat de proefpersonen in Coates’ onderzoek allen actief waren in dit hogesnelheidshandelen. Toch sluit hij het belang van intuïtie niet uit bij beleggen. ”Ik denk dat het intuïtieve gedeelte van de mens belangrijk is bij het maken van beslissingen.” Hoewel Zwinkels intuïtie een moeilijk te vangen begrip noemt, heeft dit onderzoek volgens hem op een leuke en creatieve manier aangetoond dat we het emotionele gedeelte van de mens niet buiten beschouwing kunnen laten.

De onderzoeker

In een reactie op de kritiek op zijn onderzoek, geeft onderzoeker John Coates toe dat de heartbeat awareness method niet feilloos is. “Er zijn meerdere manieren om de gevoeligheid voor interoceptieve signalen bij mensen te meten en HBA is hiervan het meest onderzocht en het gemakkelijkst uit te voeren. Het toont echter geen direct verband aan tussen de hartslag en de prestaties van de proefpersonen. Bovendien zijn er meerdere interpretaties mogelijk”, aldus Coates. Uit het onderzoek komen volgens de wetenschapper echter wel ‘opmerkelijke resultaten’, die gebruikt kunnen worden voor toekomstig onderzoek. Coates: “Zonder de rommelige en voorlopige conclusies van veldwerk zou de wetenschap opdrogen”. De onderzoeker bevestigt overigens dat er in zijn onderzoek geen sprake is van een strijd tussen mens en computer en dat de kop van het artikel van RTL Z niet klopt.

Conclusie

Beleggers tóch beter in beleggen dan computers? Nee, toch niet. Hoewel de menselijke factor in de beurshandel zeker niet onbelangrijk is, troeven algoritmes de menselijke intuïtie wel degelijk af.  Mythe ontkracht zou je zeggen, ware het niet dat het onderzoek waarop RTL Z zich baseert deze mythe nooit de wereld heeft ingeholpen. Een wellicht iets te vrije vertaling maakt dat het nieuwsartikel conclusies trekt die volkomen losstaan van de bevindingen van de onderzoeker. De auteur van het artikel is niet ingegaan op het verzoek te reageren.

Foto: Andy Hill (Wikimedia Commons, CC0)

Uitgangspunten
RSS
TIP ONS!
  • arbeid (6)
  • archeologie (3)
  • beurshandel (1)
  • biologie (5)
  • cultuur (6)
  • dagelijks leven (25)
  • economie (15)
  • financiën (2)
  • gezondheid (15)
  • journalistiek (3)
  • mediahype (6)
  • medisch (63)
  • milieu (3)
  • misdaad (28)
  • Multicultureel (7)
  • natuur (8)
  • oorlog (2)
  • pedagogiek (9)
  • politiek (9)
  • psychologie (30)
  • Psychopathie (2)
  • religie (5)
  • seksualiteit (5)
  • Slaap (1)
  • Social media (3)
  • Sport (2)
  • Tandheelkunde (4)
  • Technologie (5)
  • uiterlijk en gezondheid (4)
  • Uncategorized (9)
  • verkeer (6)
  • voeding (8)
  • wetenschap (58)
  • Zorg (4)
  • De Nieuwe Reporter
  • Hans van Maanen
  • Journalistiek & Nieuwe Media
  • FHJ Factcheck
  • Regret the Error
  • Snopes