Door Anco Moritz

Foto: Hamed Parham

“Mannen zijn de grootste roddelaars.” Dat laat een kop op de website van De Telegraaf op 7 april weten. In het artikel: “Ze roddelen wat af die, jawel, mánnen! Gemiddeld roddelen ze 76 minuten op een dag, vrouwen besteden gemiddeld ‘maar’ 52 minuten per dag aan achterklap.”

Het bericht was al eerder in de Britse media verschenen. Op 1 april berichtten Daily Express, Daily Star en Telegraph over dit nieuwtje. In het stuk van die laatste krant valt zelfs te lezen dat voor 31% van de mannen roddelen met de partner beter voelt dan seks.

De bron van het nieuws

Wat betreft de bron wordt steeds verwezen naar een zeker onderzoeksbureau met de naam OnePoll. Laten we eens kijken op de website van dit bedrijf.

De firma blijkt uitsluitend online te werken, en wel door mensen vragenlijsten in te laten vullen over een scala aan onderwerpen, met vragen variërend van ‘hoe veel keer per dag jammert u ergens over?’ tot ‘wie was de Britse premier tijdens de Eerste Golf Oorlog?’ Iedereen kan direct een account aanmaken en beginnen met het beantwoorden van vragen.

Opvallend detail is de tekst “Onepoll Cashback” in de leidende banner van de site. Wat zou dat zijn? Nadere inspectie leert dat Onepoll de aangemelde leden graag betaalt voor het invullen van vragenlijsten, en de instantie Onepoll Cashback is opgericht om alle bijkomende financiële administratie te regelen.

Geld verdienen

Maar wacht even. Als ik geld kan verdienen met een paar klikken van de muis, maak ik ook een account. Dus een twee drie, zo gepiept, ik kan beginnen. Er wordt me een behoorlijke serie lijsten gepresenteerd, met consequent het te verdienen bedrag ernaast. Ik kies voor een poll over mijn uitgavenpatroon, waar ik 10 pence mee kan verdienen.

De vragen zijn talrijk, 21 in totaal, en elke vraag telt veel antwoordmogelijkheden. Het kost me een kwartier om de lijst volledig in te vullen. Hoeveel heb ik dan op uurloon verdiend? 10 pence in een kwart uur, dus 40 pence of ongeveer 45 eurocent per uur (wisselkoers van 28 april 2009). Niet erg lucratief, dus.

Beter idee: we lezen de vragen niet echt, we vullen maar gewoon iets in. Ik ga voor een poll die ik samen met mijn kinderen – die ik niet heb – moet invullen, en klik, zonder ook maar een enkele vraag te lezen, de lijst vol. Binnen dertig seconden ben ik dan ook klaar. Kan dit door de beugel? “Your survey results have been stored and your account has been credited with £0.10. Thank You.” [vertaling: 'Uw antwoorden zijn opgeslagen en uw tegoed is aangevuld met 10 pence. Dank u wel.']

Dus wat is nu mijn rendement? 10 pence in een halve minuut, dus 120 x 10 = 1200 pence of 12 pond of 13 euro en 50 eurocent per uur. Kijk, dat is goed geld verdienen. Als ik een vaste klant van OnePoll was, zou ik op deze manier te werk gaan. En als de meeste mensen zo denken, dan is de uitslag van zo’n poll natuurlijk helemaal niets waard.

De vraag is dus wat het bedrijf voor preventieve maatregelen in huis heeft tegen dit soort praktijken. Maar na meerdere e-mails aan de informatieafdeling, waarin ik nadrukkelijk vraag hoe men omgaat met klanten zoals ik, blijft een antwoord uit. Men kan van deze firma dus met grote waarschijnlijkheid aannemen dat ze die meetregelen niet heeft, en dat ze zelf in het duister tast over de betrouwbaarheid van haar eigen polls.

Britse mannen

En dan is er nog het Britse karakter van de site. In haar persbericht over de uitslag van de roddelpoll meldt OnePoll dat ze mondiaal opereert, maar is deze vragenlijst ook daadwerkelijk ingevuld door mannen uit meer dan alleen het Verenigd Koninkrijk? Nu, op die vraag wil men dan weer wel reageren: “Het land waar dit onderzoek betrekking op heeft is het Verenigd Koninkrijk.”

Onzeker is dus of Britse mannen aan Nederlandse gelijkgesteld kunnen worden. Veronderstellend dat De Telegraaf het over Hollandse mannen had, concluderen we dat een dergelijke uitspraak ongefundeerd is, ook in het geval het onderzoek van OnePoll wel representatief is voor Britten.

Reactie De Telegraaf
“Ik kwam het bericht tegen in Daily Express”, zegt Frieda Ciblak van de redactie VROUW van De Telegraaf. En heeft ze iets gedaan om de validiteit te checken? “Tja, ik ben naar de site van OnePoll gegaan, meer niet. Voor die berichten op internet hebben we helaas niet zoveel tijd. We kunnen niet alles volledig checken.” En in hoeverre zegt dit iets over Nederlandse mannen? “Ik wist wel dat de poll alleen onder Britten was gehouden. Maar het waren er 5000, dat leek me wel representatief. Niet voor Britten, maar voor mannen in het algemeen.”

Twee slotnoten zijn op hun plaats. Ten eerste zal het sommigen opvallen dat de datum van het persbericht gelijk is aan 1 april 2009. Maar “it was not an April fools,” reageert OnePoll. En dan is er het feit dat het hier om een poll ging waaraan praktisch iedere internetgebruiker mee kon doen. En hoeveel waarde kunnen we daar tegenwoordig nog aan hechten?

In andere vragenlijsten schroomt Onepoll niet haar commerciële doeleindeinden bloot te geven. Een poll over malaria wordt voorafgegaan door een aantal te belangrijke regels waar de deelnemer het mee eens dient te zijn. De eerste: “Ik begrijp dat dit onderzoek gesponsord is door een farmaceutisch bedrijf”. Dan, de derde regel: “Uitkomsten van dit onderzoek kunnen gebruikt worden voor promotionele activiteiten door het farmaceutisch bedrijf dat het onderzoek sponsort.”

Door Mirjam van Spelde

Altijd al gedroomd van een huishoudelijke hulp die alles voor u doet maar niet op vaste tijden hoeft te komen en ook geen loon vraagt?  Volgens Sp!ts is dat straks mogelijk. In het bericht dat op 31 maart op de website verscheen, is te lezen dat de humanoid Asimo, een robot die fysiek is gebaseerd op het menselijk lichaam, alle opdrachten kan uitvoeren die je denkt. Inderdaad, de Asimo kan worden bestuurd via gedachtenkracht, maar helaas voor alle luie mensen, hij blijkt lang niet zo ontwikkeld te zijn als Sp!ts beweert.

De Asimo, die zijn naam dankt aan de afkorting van de termen ‘Advanced Step in Innovative MObility’, is wereldwijd vooral bekend door demonstraties op beurzen en scholen, waar hij laat zien hoe goed hij kan dansen en lopen. In april vertoonde hij zijn kunsten nog tijdens een wetenschapsfestival in Edinburgh, waar hij (afgesloten) bekers koffie serveerde en de trap op– en afliep.

Zoals eerder dit jaar werd gesteld in een artikel over de robot in de Volkskrant, kan de Asimo zijn ledematen en gewrichten op een vloeiende manier bewegen, maar ziet hij eruit als een dwerg in een ruimtepak, en loopt hij alsof hij in zijn broek heeft gepoept. De robot wordt in dit soort shows van achter de coulissen op afstand bestuurd en geprogrammeerd. De proef met de gedachtenbesturing moet een volgende stap vormen in de verdere ontwikkeling van de Asimo.

Tong
Het experiment met gedachtenkracht werd uitgevoerd door Honda in samenwerking met het onderzoeksbureau ATR. “Een gerespecteerd onderzoeksbureau”, aldus robotica-expert Thom Warmerdam. Tijdens de proef zette de testpersoon een helm op en werd hem gevraagd in gedachten een van zijn ledematen te bewegen. Negen van de tien keer zou dit succesvol zijn verlopen.

Maar waar Spits beweert dat de Asimo alle lichamelijke commando’s kan uitvoeren die je denkt, blijkt uit het persbericht van Honda dat er enkel geëxperimenteerd is met het onafhankelijk optillen van de linkerhand, de rechterhand, de voeten en de tong. Het vreemde aan de laatste is dat de Asimo helemaal geen tong heeft. Hij zal dus een andere beweging moeten maken. Welke wordt niet vermeld.

Toen Nieuwscheckers Honda naar het experiment vroeg, zei de Nederlandse pr-functionaris niet inhoudelijk te kunnen reageren op de vraagtekens bij het experiment, en verwees naar de website en de internationale pr-persoon, die eerder al aangaf geen tijd te hebben voor een reactie.

Mooie plaatjes
Er wordt al langer geëxperimenteerd met het meten van hersenactiviteit via het plaatsen van sensoren”, aldus Warmerdam. “Er zijn echter betere manieren om hersenactiviteit te meten dan met zo’n helm. Bij de fMRI-scan kan dit bijvoorbeeld heel secuur en op vrijwel elk gebied in de hersenen, maar de grote witte machine waar je in moet gaan liggen is natuurlijk niet geschikt voor dit commerciële doel en heeft geen nieuwigheid.” Ook het werken met spraakherkenning is veel secuurder, maar het levert geen nieuwtje op en zeker niet zulke mooie plaatjes.

De helm zendt signalen uit naar een computer die deze omvormt in codes. Dit zijn vrij onnauwkeurige codes. De signalen die de helm opvangt zijn in zekere zin slechts een schaduw van het werkelijke signaal. Vaak moet de computer zelf gokken welk signaal het beste overeenkomt met het lichaamsdeel dat moet worden opgetild.

De verandering van hersenactiviteit werd ondersteund met een meting van bloedtoevoer naar een bepaald deel van de hersenen. Wanneer je een bepaalde actie wil uitvoeren, verandert de bloedtoevoer in het actievere deel van de hersenen met ongeveer één procent. “Een klein percentage, maar wel juist datgene wat een meting meer secuur kan maken”, aldus Warmerdam.

Hersensignalen meten
Toch vermoedt Warmerdam dat er is gemanipuleerd om tot die negentig procent accuraatheid te komen: “De motoriek is via de hersensignalen het gemakkelijkst te meten omdat dit gebied dicht tegen de schedel aanzit. In het gebied van je ene naar je andere oor langs je kruin heen bevinden zich bijvoorbeeld veel van dit soort motorische zenuwen. Bovendien beslaan ledematen als de armen en de tong een groot deel van de hersenen omdat je ze vaak gebruikt en worden ze daarom nog makkelijker meetbaar. Als ze nou experimenteerden met de rug, dan was het een heel ander verhaal geworden.”

In het bericht dat Sp!ts publiceerde staat bovendien dat de gebruiker de signalen naar de Asimo stuurt, terwijl deze in werkelijkheid naar de computer zelf gestuurd worden. Tussen de gedachte van de proefpersoon en het handelen van de Asimo verstrijken zeven seconden. In die zeven seconden denkt de proefpersoon heftig aan een van de opgedragen bewegingen. De computer heeft dus gedurende die seconden de tijd om de signalen op te slaan, en uit de verkregen combinatie het meest waarschijnlijke lichaamsdeel te laten bewegen.

“Ik geloof er ook niets van dat ze die negentig procent hebben berekend met verschillende proefpersonen”, aldus Warmerdam. De computer moet dan telkens nieuwe signalen herkennen en opslaan omdat de hersenen van elk persoon anders zijn. Ik denk dus dat die negentig procent via één proefpersoon zijn verkregen, van wie door herhaling steeds helder wordende codes konden worden geregistreerd door de computer.”

Sciencefictionfilms
Honda heeft dus een stap verder gezet in de ontwikkeling van robots, maar een kleinere stap dan het bedrijf en zeker Sp!ts ons willen laten geloven. De actie blijft bovenal een publiciteitsstunt. “Ik schrik er ook niet van dat Sp!ts het verhaal op deze manier heeft opgeschreven”, aldus Warmerdam. “We worden met zijn allen beïnvloed door  sciencefictionfilms, waarin robots alles kunnen. Een paar jaar geleden nam ik mijn zoontje mee naar een robotpresentatie en was hij na afloop enorm teleurgesteld. Zijn visie uit de films kwam natuurlijk niet overeen met de realiteit.”

Voorlopig zal de Asimo nog even bekend blijven staan als de robot die op presentaties over de hele wereld schittert met het oplopen van een trap, en er af en toe vanaf valt.

Hoe lang zal het nog gaan duren voordat robots echt onze huisslaven worden? “Misschien over vijftien jaar voor simpele klusjes als het bedienen van de stofzuiger of om je televisie aan te zetten”, aldus Warmerdam. Maar ze zullen niet via gedachten te besturen zijn. Op de vraag wanneer de Asimo onze huizen zal binnentreden is Warmerdam duidelijk: “Nooit. De robot is niet goed gebouwd voor het functioneren in een woning en bovenal  veel te duur!”

De webredactie van Sp!ts heeft niet gereageerd op vragen van Nieuwscheckers.

Door Renée Konings

Liefst tachtig procent van de Nederlandse vaders wil een papaomroep. Dat meldde De Telegraaf op 23 maart in een bericht met de kop ‘Vaders willen eigen omroep’.  Het nieuws was gebaseerd op een enquête van Papamagazine.nl, een website die is opgericht om meer aandacht te geven aan de leuke kanten van het vaderschap. Maar het onderzoek is een farce en De Telegraaf wist bovendien de inhoud ervan flink te verdraaien. Want er is helemaal niet onderzocht of vaders een eigen omroep willen.

Het nieuws was de wereld ingekomen via een persbericht van Papamagazine.nl. Deze nieuwe website had via een internetpoll onder haar bezoekers de vraag gesteld: ‘Moet er meer aandacht zijn voor papa’s?’ Hierop antwoordde tachtig procent van de 2.200 respondenten met ‘ja’ – niet erg verwonderlijk voor een website die voornamelijk vaders zal trekken. Maar het is niet erg aannemelijk dat de deelnemers aan de poll representatief zijn voor alle Nederlandse vaders.

Gescreend op betrouwbaarheid

De schrijver van het Telegraaf-bericht, Jan Colijn, zegt in een reactie dat hij van mening is dat het een betrouwbaar, representatief onderzoek was: “We hebben het bericht gescreend op betrouwbaarheid en het feit dat het op internet is verschenen impliceert dat we het betrouwbaar vonden. U mag er twijfels bij hebben, maar wij vonden het goed. Verder wil ik er niet op ingaan.”

Opmerkelijk genoeg is de oprichter van Papamagazine.nl zelf, Sander Haas, minder positief over de betrouwbaarheid van het onderzoek. Op de vraag of hij zijn respondenten voldoende representatief vindt, antwoordt hij: “Nee, er zijn anderhalf miljoen vaders met kinderen onder de achttien.”

Ultieme aandacht

Het persbericht meldt verder dat Papamagazine.nl naar aanleiding van de uitslag van de poll  gaat onderzoeken of er een omroep voor vaders moet komen. En, zo meldt het bericht, er is alvast een programmaconcept opgesteld.

Bij navraag blijkt dat Papamagazine.nl niet op basis van de onderzoeksuitslag op het idee van een televisieomroep kwam. Het concept was al bedacht voor de uitslag van de peiling er was. Haas van Papamagazine geeft toe dat hij het onderzoek alleen had uitgezet om de reacties te peilen. “Ik had al wel een scenario klaar liggen voor een hoog percentage ‘ja’-antwoorden. En als vaders op mijn site komen, weet je dat veel hiervan ‘ja’ zullen kiezen. Dat het percentage zo hoog was, verraste mij. Naar aanleiding van dit hoge percentage heb ik hoog ingezet met een omroep. De ultieme vorm van aandacht.”

Iets andere bewoordingen

Maar dan is het nog de vraag hoe de Telegraaf-journalist op het idee is gekomen dat die tachtig procent van de vaders niet alleen ‘meer aandacht voor het vaderschap’ wil, maar dat ze óók een eigen omroep zouden willen. “In het persbericht staat niet dat tachtig procent van de vaders een eigen omroep wil”, vertelt Haas. “Er staat dat tachtig procent van de vaders meer aandacht voor het vaderschap wil. De Telegraaf-journalist heeft dit in iets andere bewoordingen geformuleerd. In de enquêtevraag stond niets over televisie of televisieprogramma’s.”

Telegraaf-journalist Colijn wil niet op deze kwestie ingaan. “Ik heb het bericht inderdaad gemaakt, maar ik heb het nu ongelofelijk druk met een andere zaak. Ik heb hier echt geen tijd voor. Er hebben geloof ik al een stuk of zes van die factcheckbureautjes gebeld en het beleid van De Telegraaf is dat we daar niet teveel op in gaan.”

Op dit weblog is eerder geschreven over een soortgelijk onderzoek: een internetpoll van twee gametijdschriften waarin gamen als de goedkoopste hobby uit de bus kwam. Volgens de Volkskrant zijn dit soort ‘onderzoekjes naar leuke feitjes’ zelfs een plaag.

Door Hanneke Nagtzaam

Goed nieuws voor iedereen die zijn tijd het liefst achter de XBox of Game Boy doorbrengt: in deze tijden van recessie blijkt gamen de goedkoopste hobby te zijn. Donderdag 5 maart namen media als Algemeen Dagblad, het Noordhollands Dagblad, Nu.nl, BNR Nieuwsradio en De Telegraaf massaal het ANP-bericht ‘Gamen is goedkoopste hobby’ over. De Telegraaf had als eigen inbreng: “Met de huidige recessie zullen meer mensen op hun budget moeten letten. Opvallend is dat, volgens gametijdschriften Power Unlimited en [N]Gamer, het spelen van games een hele goedkope hobby is.” Inderdaad, erg opvallend dat gamen volgens gametijdschriften de goedkoopste hobby is!

Top tien hobby’s

Op basis van een poll op de website van Power Unlimited, waaraan 3000 mensen deelnamen, concludeerden de gamesbladen Power Unlimited en [N]Gamer dat gamers gemiddeld 23,8 uur plezier van een game hebben. Uitgaande van een gemiddelde gameprijs van €50,-, komt de hobby gamen daarmee op een uurprijs van €2,10.

Vervolgens hebben de bladen een top tien samengesteld van hobby’s, gerangschikt op prijs per uur. In die top tien staan lezen (€2,27 per uur), uitgaan (€6,25), bowlen (€6,32), bioscoopbezoek (€6,66), tennis (€10), cabaretvoorstelling (€13,33), popconcert (€15) en lasergaming (€20). Karten sluit de rij (maar liefst 60 euro per uur) – met de twijfelachtige eer van duurste hobby.

Hieruit kan je een aantal dingen concluderen. Ten eerste, dat feestbeesten een fantastisch jaar gaan beleven: uitgaan kost slechts €6,25 per uur en voor een popconcert hoef je slechts 15 euro neer te tellen. Ten tweede, dat het een doorbraak genoemd mag worden dat de uurprijs van lezen is vastgesteld. Ten derde, dat er iets aan deze top tien niet deugt.

Bordspellen

Nu ben ik zelf een fervent speler van het bordspel Kolonisten van Catan. Omdat ik het er niet mee eens ben dat dit fantastische spel door de analisten van PU gedegradeerd is tot non-hobby (het komt tenslotte niet in de top 10 voor), besluit ik er een rekensommetje op los te laten.

• Prijs van het basisspel Kolonisten: €34,95. Dat is zeker niet goedkoper dan het gemiddelde bordspel, en ik heb er geen dure console voor nodig om er überhaupt aan te kunnen beginnen.
• Aantal uren speelplezier? Laten we voor het gemak uitgaan van dezelfde speelduur als games: 23,8.
• Dan wordt het € 35,95 gedeeld door 23,8 uur = €1,47 per uur.

Hoera! Catannen is de goedkoopste hobby. En dan heb ik het nog niet eens gehad over breien (materiaalkosten: nihil, speelplezier: eindeloos), wandelen, muziek maken en andere hobby’s waarvoor je niet per uur betaalt.

Wat het probleem is van ook mijn rekensom? Je kunt met deze methode nooit een betrouwbare en objectieve lijst samenstellen. Er spelen zoveel variabelen mee die je niet in het lijstje terugziet, dat het hele hobbyvergelijken natte vingerwerk wordt.

Punniken en breien

Tijd voor een gesprekje met de maker van de top tien, adjunct-hoofdredacteur Jesse Moerkerk van [N]Gamer. Op de vraag waarom hij juist voor deze hobby’s heeft gekozen, antwoordt Moerkerk: “Ik kan ook wel een hoop hobby’s bedenken die een stuk goedkoper zijn, als je richting punniken en breien gaat denken. Het ging mij om de bekende hobby’s, met grote scharen beoefenaars.”

Als ik hem confronteer met bordspellen, zoals Kolonisten van Catan, zegt hij: “O ja, dat was een goede geweest. Die had goed in het rijtje gepast.” De keuze voor de hobby’s die in de top 10 voorkomen, is dus op zijn zachtst gezegd onvoldoende gefundeerd te noemen.

Reactie van het ANP

Waarom stuurt het ANP een bericht over zo’n onderzoek de wereld in? Een medewerker van de redactie entertainment legt uit: “We hebben regels voor het wel of niet plaatsen van een onderzoek. Een onderzoek vinden we gedegen als er sprake is van meer dan 500 respondenten. Het ligt natuurlijk ook aan de aard van het onderzoek, maar in dit geval vonden we het betrouwbaar.”

Maar vond het ANP die top tien dan niet ongeloofwaardig? Schrijver van het bericht, Nico Postma, kon me hier meer over vertellen. “Ik had wel vraagtekens bij het onderzoek, dus heb ik [N]Gamer gebeld. De poll was wel in orde.” Wat betreft de top 10, was hij het met me eens dat het nogal “flauwe vergelijkingen” betrof: “Maar het is vooral een grappig lijstje geworden, het is dan ook meer amusement dan dat je het heel serieus moet nemen. Bovendien zijn het grote sites, met een grote achterban. Dus is het wel opvallend.”

Wat is volgens hemzelf eigenlijk de goedkoopste hobby? “Tsja, ik denk wandelen, of fietsen… Ik heb daar eigenlijk niet over nagedacht, daar heb je wel een punt.”

Wie dus écht op zoek is naar de goedkoopste hobby, doet er wellicht goed aan om nog even verder te zoeken. Ondertussen komt het de gamesites Power Unlimited en [N]Gamer in ieder geval niet verkeerd uit dat er in meerdere media wordt bericht dat de activiteit waar ze hun bestaansrecht aan ontlenen, de goedkoopste is.