Posts Tagged ‘Algemeen Dagblad’

Jongeren, stress en sociale media: expert is ook maar een mens

Tuesday, October 7th, 2014

door: Jessica Jonker en Malou Stoop

Ruim driekwart van de tieners heeft zoveel stress dat een burn-out op de loer ligt, aldus het AD op 11 september 2014. Het nieuws werd onder meer overgenomen door NU.nl en De Telegraaf. Sociale media zijn een grote oorzaak van de stress, beweert het AD op basis van een onderzoek en de uitspraken van een deskundige. Maar in het onderzoek gaf 78 procent van de tieners juist aan vrijwel nooit stress te hebben door sociale media. Bovendien zegt de opgevoerde burn-outspecialist tegen Nieuwscheckers geen expert te zijn op het gebied van burn-outs bij kinderen of door sociale media.

Het onderzoek naar stress is gedaan bij het jongerenpanel van EenVandaag. NRC Next checkte dit nieuws al eerder bij de onderzoekers, een opiniepeiler van EenVandaag en psycholoog Ybe Meesters. Uit het artikel van NRC Next en het rapport van EenVandaag komen al een aantal opvallende dingen naar voren. Uit het onderzoek blijkt dat 76 procent van de jongeren wel eens een hoge prestatiedruk ervaart, maar volgens klinisch psycholoog Meesters is dit niet hetzelfde als een burn-out.

Daarnaast blijkt uit het onderzoeksrapport niet dat driekwart van de jongeren stress ervaart door sociale media. ”Slechts één op de tien (9%) deelnemers zegt hier wekelijks stress van te ondervinden. Wel geeft ruim een derde (34%) aan dat hun leven een stuk relaxter zou zijn zonder sociale media’’, aldus NRC Next. Hoewel dit laatste resultaat duidt op negatieve gevolgen van sociale media, geeft 78 procent van de respondenten aan vrijwel nooit stress te hebben door sociale media.

Sociale media

Maar dat is niet het enige wat er mis is met dit nieuws. Volgens het AD beweert Carol van Velzen, klinisch psycholoog bij het ‘burnoutprogramma’ van het Universitair Medisch Centrum in Groningen, dat sociale media voor een belangrijk deel bijdragen aan een burn-out. Waar baseert zij deze uitspraken op? Van Velzen stond Nieuwscheckers graag te woord, omdat het artikel in het AD haar in negatieve zin verrast had: de krant heeft alleen de twee opmerkingen gebruikt die ze had gemaakt als leek. ”De opmerking over sociale media was een lekenuitspraak. Dat is mijn expertise helemaal niet, die opmerking maakte ik vanuit persoonlijke ervaring”, aldus Van Velzen.

Ook is de klinisch psycholoog het niet eens met de laatste alinea van het AD, die begint met de zinnen: ‘Om jongeren voor deze ellende te behoeden ziet Van Velzen nadrukkelijk een rol voor de ouders. “Leer kinderen af en toe nee te zeggen en hoe ze moeten ontspannen.”‘ Van Velzen: “Het lijkt nu alsof ik een grote rol voor ouders zie, maar het was gewoon een antwoord op de vraag of ouders eventueel een rol zouden kunnen spelen bij de stress van hun kinderen.” Ook bij deze uitspraak heeft Van Velzen naar eigen zeggen benadrukt dat ze als moeder sprak en niet als expert.

Burn-outs bij jongeren

Carien Karsten is psychotherapeut en coach op het gebied van burn-outs en heeft verschillende jongeren in haar praktijk. Er bestaat geen rechtstreeks verband tussen sociale media en een burn-out zegt zij: “Sociale media kunnen op zichzelf geen burn-out veroorzaken, maar als iemand zich voelt buitengesloten, dan kan diegene mogelijk stress ervaren bij het zien van sociale foto’s van anderen.” Maar die stress kan ook ervaren worden door bijvoorbeeld gezinssituaties, vriendschappen en schoolprestaties. Bovendien wil Karsten benadrukken dat stress niet hetzelfde is als een burn-out.

Jongeren en sociale media: moeilijk nieuws

Het AD beweert dat sociale media negatieve invloed hebben op stress bij tieners, zonder hier de juiste bronnen voor te gebruiken. Het medium trok verkeerde conclusies uit het onderzoek van EenVandaag en gebruikte de lekenuitspraken van iemand die expert is op het gebied van burn-outs bij volwassenen. Zowel de onlineredactie als de nieuwsredactie van het AD hebben niet gereageerd op verzoeken om commentaar.

Het AD is overigens niet het eerste medium dat blundert met berichtgeving over onderzoek naar jongeren en sociale media. Zo toonde Linda Duits twee jaar geleden al aan dat onder andere het NOS Journaal een lang en kritiekloos item had gemaakt over de negatieve gevolgen van sociale media, op basis van een PR-stunt.

Gevaar van ‘sexy barvrouw’ komt niet voor in onderzoek

Thursday, October 18th, 2012

door: Emma O’Hare en Ellemijn Willemse

‘Sexy barvrouw lokt geweld uit’, kopt AD.nl op 10 september 2012: hoe meer seksuele lading er in een kroeg of club hangt, des te groter de kans op agressie onder de bezoekers. Vooral flirterige barvrouwen zouden geweld oproepen. Aldus ‘een onderzoek waarover De Telegraaf schrijft’. Het Algemeen Dagblad heeft het nieuws overgenomen van De Telegraaf. De onderzoekers zagen echter slechts één sexy serveerster. En die lokte geen geweld uit.

Het onderzoek waar De Telegraaf over schrijft, is het 96 pagina’s tellende rapport (pdf) Ingenomen en uitgehaald. Alcohol en geweld in Amsterdamse uitgaansettings. Ilse de Groot en Marco van der Land van de Vrije Universiteit deden dit onderzoek in samenwerking met de gemeente Amsterdam en politie Amsterdam-Amstelland. Het rapport is op 19 september gepresenteerd in een besloten expertmeeting in het Amsterdamse stadhuis, zonder dat de VU of de gemeente de resultaten samenvatten in een persbericht. Bij de aankondiging van de meeting ging het mis: De Telegraaf vernam volgens onderzoeker Van der Land dat Felix Rottenberg zou optreden als voorzitter, voor een vergoeding van ongeveer 2500 euro. De Telegraaf heeft het rapport vervolgens opgevraagd en er een nieuwsbericht over geschreven (‘Agressief door sexy barvrouw’). Dit heeft AD.nl overgenomen.

Boven het bericht vermeldt AD.nl het ANP als bron. Hoewel uit navraag bij het ANP blijkt dat het persbureau nooit over het onderzoek geschreven heeft, houdt een medewerker van AD.nl tegenover Nieuwscheckers vol dat dit wel de bron was. Duidelijk is in elk geval dat de AD-redactie het rapport zelf niet heeft ingezien.

Geen sexy barvrouw

De term ‘sexy barvrouw’ komt in het rapport niet voor, maar de kop komt niet helemaal uit de lucht vallen. Seksueel gedrag wordt in het hoofdstuk over eerdere, vooral buitenlandse studies genoemd als een van de acht mogelijke risicofactoren die door Graham en Homel in 2008 werden onderscheiden in een vergelijkbaar onderzoek: ‘In gelegenheden waar veel seksuele spanning heerst, bestaat een grotere kans op geweld en agressie. Barpersoneel kan hieraan bijdragen doordat schaars geklede meisjes drankjes verkopen.’ Het gaat dus helemaal niet om een conclusie uit het VU-onderzoek. Sterker nog: het is een deel van de theorie die gebruikt wordt voor het onderzoek dat pas veel later in het rapport gepresenteerd wordt.

Club Hot Fuss is de enige van de twaalf onderzochte clubs waar een sexy personeelslid wordt waargenomen: “Een sexy uitziend meisje verkoopt shotjes op de dansvloer waarbij zij vooral de jongens succesvol overhaalt om drank bij haar te kopen.” (p. 41)  Deze observatie wordt echter niet in verband gebracht met gewelddadig gedrag.

De Telegraaf (in de printeditie) en AD noemen ook ’kleine, jonge en vijandige portiers’ als veroorzakers van gewelddadig gedrag. Ook dit is onjuist: net als de schaars geklede barmeisjes worden zij wel genoemd in het literatuuroverzicht (p.21), maar in het Amsterdamse veldonderzoek bleken ze geen rol te spelen (p.74).

Drank, drukte, drang en dolheid

Wat concluderen de VU-onderzoekers dan wel? Het personeel van een uitgaansgelegenheid speelt een belangrijke rol in de hoeveelheid alcohol die wordt genuttigd. In veel van de bestudeerde clubs wordt gratis drank uitgedeeld, wordt er gestunt met drankprijzen en schenkt het personeel door aan duidelijk beschonken bezoekers. In sommige clubs zien we het barpersoneel het ‘goede’ voorbeeld geven door zelf alcoholhoudende dranken te drinken. Seksueel getint gedrag speelt een rol bij agressie in clubs, maar over sexy barpersoneel worden geen specifieke uitspraken gedaan.

Er spelen volgens Van der Land veel factoren mee in het ontstaan van geweld. Seksueel getint gedrag is daarbij niet de voornaamste. Het gaat bovendien altijd om een combinatie van factoren, alcohol speelt daarbij steevast een prominente rol. Veel drank in combinatie met drukte, drang en dolheid worden in de conclusie genoemd als de vier factoren die van invloed zijn op uitgaansgeweld. Bars en clubs waar het comfortgehalte laag is met luide muziek, weinig zitgelegenheid en waar een drukke, losbandige sfeer heerst, geven aanleiding tot agressie.

120 incidenten per dag

De auteur van het Telegraaf-bericht, Tjerk de Vries, schreef twee dagen later in de krant opnieuw over het rapport, samen met Nienke Oort: ’Avondje stappen risicovolle zaak’ (voor een deel overgenomen door AT5). Zoals de titel al doet vermoeden is dit artikel anders van inhoud. Niet alleen wordt de naam van het rapport dit keer wel genoemd, ook wordt de context van het onderzoek uitgebreid beschreven. De conclusie dat sexy barvrouwen voor agressief gedrag zorgen komt in dit bericht niet voor. Indrukwekkende cijfers wel.

Per dag zouden in Amsterdam 120 incidenten plaatsvinden met dronkaards en 25 geweldsslachtoffers vallen. Deze cijfers staan niet zo in het rapport, maar zijn door de Telegraaf-journalisten berekend op basis van het wel vermelde totaal: 243.578 incidenten in vijf en een half jaar. Dat sinds 2006 het aantal geweldsincidenten op uitgaanspleinen verdubbeld is, zoals De Telegraaf claimt, staat echter niet in het rapport. In tegendeel: op pagina 29 en 37 staat daar expliciet dat het aantal geweldsincidenten gelijk is gebleven. Woordvoerder Marjolein Koek van politie Amsterdam-Amstelland bevestigt dat dit de juiste cijfers zijn. Na verschillende pogingen een reactie van De Telegraaf te krijgen, is het enige wat Nienke Oort erover kwijt wil tegenover Nieuwscheckers: ‘Dat gegeven komt uit een ander rapport van de politie en die cijfers zijn geen nieuws. Dat is al lang bekend dat de geweldsincidenten zijn verdubbeld. Google maar.’

Conclusie

De artikelen van AD.nl en De Telegraaf over Amsterdams uitgaansgeweld bevatten onjuistheden. Het VU-onderzoek concludeert niet dat sexy barvrouwen in Amsterdamse kroegen en clubs geweld uitlokken. In het rapport wordt wel gesproken over seksueel getint gedrag als één van de vele factoren die aanleiding kunnen geven tot agressie. Alcohol speelt de grootste rol. Twee dagen na het artikel over de sexy barvrouw revancheert De Telegraaf zich door krasse cijfers die in het rapport verscholen zijn tot koop te promoveren: 120 incidenten met dronkaards en 25 gevallen van mishandeling per dag.  Dat het aantal incidenten op uitgaanspleinen sinds 2006 is verdubbeld, wordt echter door de VU-onderzoekers en politie tegengesproken. De comments staan open voor degene die ze van een bron voorziet.

Kinderen in Amersfoort niet mishandeld door Marokkanen

Monday, December 12th, 2011

door: Jolien van de Griendt en Romy Groeneveld

Speeltuin in de Kruiskamp.

Als we het Algemeen Dagblad mogen geloven, mishandelen jonge Marokkanen kinderen in de wijk Kruiskamp in Amersfoort. Volgens PVV-Kamerlid Joram van Klaveren gaat het zelfs om een ‘structureel probleem’. Maar hoe ernstig zijn deze voorvallen eigenlijk? Na onderzoek van Nieuwscheckers bleek dat de daders in elk geval niet van Marokkaanse afkomst zijn.

In het artikel (3 oktober) vertelt ooggetuige Sander hoe zijn zoontje door een Marokkaan in elkaar werd geslagen. De toon is ernstig: Amersfoortse kinderen lijken niet meer veilig op straat. Maar volgens Cornelie Hogeveen, woordvoerster van de politie Utrecht, komt de sfeer in het artikel niet overeen met de werkelijkheid: “Er is sprake van een aantal incidenten rondom een kleine groep jongens tussen de 8 en 12 jaar, niet van een trend wat betreft het mishandelen van kinderen in de buurt.” Hogeveen zou dit incident eerder scharen onder ‘pesten’. De term ‘mishandeling’ is volgens haar echt te zwaar.

Hoe erg is ‘overlast?’

Marco Willemse, journalist van het Algemeen Dagblad, is het hier niet mee eens. “Mijn collega (Istvan Kövi, red.) heeft het slachtoffer gezien: deze had een blauw oog en gescheurde lip. Ja, dan vind ik het geen gepest meer. Het ging hier ook om vier of vijf leeftijdgenoten die het slachtoffer te grazen namen.” Uit de beschrijving van Willemse kunnen we dus afleiden dat het voorval inderdaad meer is dan onschuldig gepest.

“De toon in berichtgevingen is de laatste tijd harder geworden”, vertelt Monique Koemans, die deze maand promoveerde op een studie naar straatoverlast. Dit AD- artikel vormt hierop geen uitzondering. “Voorheen was overlast een op zichzelf staand incident, maar tegenwoordig wordt het steeds meer gekoppeld aan criminaliteit”, aldus Koemans. Dit kan verklaren waarom een medium als het AD de overlast labelt als mishandeling, terwijl de politie spreekt van pesten.

Toch is er geen reden voor de inwoners van Kruiskamp om hun kinderen thuis te houden. Ruim een week na het bericht van het AD, bracht DeStadAmersfoort.nl een ander bericht naar buiten. Hierin staat dat de rust is weergekeerd in Kruiskamp. “Inmiddels hebben de vijf kinderen hun drie slachtoffertjes ontmoet in aanwezigheid van de wijkagent en de jongerenwerker. Er zijn handjes geschud en er zijn excuses aangeboden.” Omdat de ‘boel is gesust’, wilde wijkcoördinator Marianne Stolwijk niet inhoudelijk reageren op de media-aandacht. “Het is nu klaar. Ik wil niet dat deze wijk weer de aandacht krijgt die het niet verdient.”

‘Slordig van de journalisten’
In het AD-bericht worden Marokkanen als daders aangewezen. AD-verslaggever Willemse vond het belangrijk om de etniciteit te vermelden. “Het spanningsveld was in dit geval tussen autochtonen en allochtonen”, legt hij uit. “Omdat de politie geen uitspraak deed over de daders, moesten we op onze eigen bronnen afgaan. Zij zeiden allemaal dat het Marokkanen waren.” Dit blijkt echter niet te kloppen, zo weet politiewoerdvoerster Hogeveen ons te vertellen. “Het waren geen autochtone kinderen, maar het ging ook niet om Marokkanen. Het is slordig van de journalisten dat zij gewoon overgenomen hebben wat de ouders dachten zonder dat verder te controleren.” Het Algemeen Dagblad heeft dus een grove fout gemaakt in de kop van het artikel. Nu wordt de Marokkaanse jeugd in Kruiskamp onterecht als schuldig beschouwd. Dit roept weer een vlaag aan negatieve reacties op, waarin wordt afgegeven op ‘de Marokkaan’. Een voorbeeld hiervan is de volgende reactie van ‘Birdje’ op de AD-site:

“Intimidatie, afpersing,mishandeling en gebrek aan respect voor ouderen zijn van toepassing op de huidige generatie Marokkaanse jongeren. Wat ze in Marokko niet durven, durven ze hier wel. Het is een door en door agressief ras jegens de samenleving en ik ben geen Wilders fan, maar hij heeft wel gelijk. Keihard aanpakken deze groep. Opsluiten in een kamp.”

De onjuiste aanduiding van de daders kan dus gevolgen hebben voor de manier waarop sommige Nederlanders tegen Marokkanen aankijken. Willemse erkent zijn fout, maar zegt ter verdediging dat hij het op dat moment gerechtvaardigd vond om het artikel op deze manier te brengen, omdat het uit de mond van een bron komt. “We hebben daar natuurlijk wel ethische richtlijnen voor”,  zegt hij. “De bron moet betrouwbaar zijn en meerdere bronnen  hebben onafhankelijk van elkaar hetzelfde bericht.” Nieuwscheckers vindt dat Willemse expliciet had moeten aangeven dat de daderbeschrijving van de bron afkomstig is.

Structureel probleem
Wat betreft de situatie in de Amersfoortse wijk Kruiskamp is er volgens de politie geen sprake van een structureel probleem. “Van het geval dat in het Algemeen Dagblad omschreven wordt, is niet eens aangifte gedaan; niet van de mishandeling in ieder geval”, zegt Hogeveen. “De vader die geïnterviewd werd, heeft wel in paniek 112 gebeld, omdat hij zich bedreigd voelde door de groep jongens nadat hij hen vermanend had toegesproken.” Er is wel één andere melding gedaan van een incident met betrekking tot dezelfde groep jongens, door een moeder. De politie was al bezig met deze zaak vóór die de media haalde.

Kamervragen

Het Algemeen Dagblad meldde dat PVV-kamerlid Joram van Klaveren Kamervragen zou stellen over de situatie, maar deze kreeg niet de kans om ‘minister Donner op het matje te roepen’. Kamervoorzitter Verbeet koos er namelijk voor om zijn vraag niet te behandelen tijdens het vragenuurtje. “We hebben er verder geen werk van gemaakt, omdat de begroting eraan komt. Daarin vragen we speciale aandacht voor dit probleem”, vertelde Van Klaveren. Dat het in Kruiskamp volgens de politie niet om Marokkanen ging, was nieuw voor hem. Van Klaveren, die eerder nog wilde dat het kabinet erkende ‘dat er meer aan de hand was met Marokkanen’: “Maar dat doet er ook niet toe, want ook als het om autochtone daders was gegaan, hadden we hier extra aandacht voor willen vragen. Het gaat om een structureel probleem in de samenleving dat jonge kinderen op straat mishandeld worden.”  De Amersfoortsde fracties van VVD, Groenlinks en PvdA hebben bij het college van B&W vragen ingediend over de situatie in Kruiskamp, die inmiddels zijn beantwoord. Het bericht van het Algemeen Dagblad heeft dus veel ophef veroorzaakt. Verslaggever Willemse is daar zelf niet van geschrokken. “Ik vind persoonlijk dat dat ook wel mag. We lopen er in elk geval niet voor weg.”

Focus op slachtoffer
Volgens politiewoordvoerster Hogeveen hebben de journalisten van het Algemeen Dagblad wel contact gezocht met de politie Utrecht, maar deze niet de kans gegeven om de vragen te beantwoorden. “Mijn collega werd gebeld toen hij in de auto zat”, vertelt Hogeveen. “Hij vroeg de journalist in kwestie of hij zijn vragen even op mail kon zetten, zodat hij even rustig uit kon zoeken of er misschien sprake was van een trend.” Die e-mail is er volgens de politie nooit gekomen. Van dit voorval kan journalist Willemse zich niets herinneren. Volgens hem was de informatie van de politie ook niet het evident. “Onze focus lag op het verhaal van het slachtoffer”, reageert hij. “We hebben de politie gebeld met de vraag of er melding is gedaan en of ze hun beleid hierop aanpassen. We hebben ons daar vooral op gericht en niet op de zaak zelf.”

Het bericht staat nog steeds ongewijzigd op de site van het AD, onder de kop ‘Jonge Marokkanen mishandelen kinderen in “hun” wijk’. Gevolgd door 163 merendeels verontwaardigde reacties. In het AD zelf werd op 8 oktober wel uitvoeriger en genuanceerder over het voorval bericht. Zo werden er bijvoorbeeld cijfers gepubliceerd over het aantal niet-westerse allochtonen en werkzoekenden in de wijk. Ook werden de ontwikkelingen in Kruiskamp als Vogelaar-wijk belicht. De fout met betrekking tot de afkomst van de daders werd rechtgezet: “De politie weet inmiddels wie de daders zijn, zegt woordvoerder Hogeveen. ‘Het gaat om vijf jongens, van wie ik alleen kan zeggen dat ze níet van Marokkaanse afkomst zijn. Er zijn gesprekken gevoerd, handjes geschud en excuses aangeboden, maar het krijgt nog een vervolg’”, schreven Willemse en Kövi. Tot slot verscheen er in diezelfde dag ook een genuanceerder stuk waarin meer betrokkenen aan het woorden kwamen – helaas wel alléén in de papieren krant.

Hoe overlast ‘straatterreur’ werd en Oosterwei weer in het nieuws kwam

Wednesday, December 8th, 2010

Door: Jan-Willem van der Mijde en Dewie Oediet Doebé
  

De laatste slag in de strijd tegen Marokkaanse straatterreur werd zaterdag 30 oktober gestreden in de beruchte Goudse buurt Oosterwei. Tenminste, als we de media moeten geloven. Het Algemeen Dagblad breekt vier november het nieuws over het zogenaamde ‘bloembollenincident’ en De Telegraaf zet vervolgens hard in met de kop “Straattuig heer en meester in Gouda”. Het nieuws wordt vervolgens opgepikt door andere dagbladen en op tv door het NOS, RTL nieuws, Hart van Nederland, DWDD en Pauw & Witteman. Alwéér hommeles in Oosterwei. Alhoewel, alweer? Bij nader inzien strookt de berichtgeving niet met de werkelijkheid en mist vooral De Telegraaf de nuance. 

Zaterdag 30 oktober: om Oosterwei op te leuken zouden er tijdens een schoonmaakactie bloembollen worden uitgedeeld terwijl clowns Knoef en Tomaat voor vertier zouden zorgen. Zestig huishoudens uit de buurt waren uitgenodigd, maar bij aanvang bleken alleen zo’n dertig kinderen aanwezig, zonder ouders. Een groep van tien kinderen tussen de acht en de veertien, die al enkele maanden overlast veroorzaakt, besmeurt de glijbaan met chocomel en gooit met de nog te planten tulpenbollen. Clown Knoef wordt op zijn hoofd geraakt en de actie wordt afgeblazen. 

Van brandbrief tot nieuwsbericht
Voor Jannie van Leeuwen, voorzitter van de bewonerscommissie, was het de spreekwoordelijke druppel: “Die jochies gooiden heel bewust stenen en bloembollen naar iemands slaap. Dat geeft voor mij aan dat het niet allemaal zo onschuldig was.” Een dag later mailt ze een brandbrief naar gemeente, politie en wijkinstanties. Met succes: Jan van den Heuvel van de Goudse afdeling van de PvdA formuleert raadsvragen en voegt de brief, met de vermeende instemming van Van Leeuwen, als bijlage toe. Van Leeuwen meent het echter niet meer scherp te hebben of zij daarmee had ingestemd. Binnen de raad is het een goede gewoonte om, aldus de oud-politiewoordvoerder, “gelijk een cc’tje naar de pers te sturen.” Daarop spreekt Van den Heuvel Ruud Witte van het AD Groene Hart en stelt hem voor contact op te nemen met Van Leeuwen. 

In de brief bij de raadsvragen heet Van Leeuwen ‘mevrouw Van L.’, maar het AD vermeldde haar volledige naam. Over de toedracht bestaat onduidelijkheid. Volgens Witte was de keuze aan haar, maar Van Leeuwen beweert: “Ik heb dat een beetje gelaten. Het werd een hele rare discussie. Het artikel moest snel af en ik mocht het niet zien. Als mijn naam er niet in stond, zou het een soft artikel worden. Toen dacht ik al ‘help’.” Op basis van het gesprek met Witte was Van Leeuwen in de veronderstelling dat haar brief enkel als basis zou fungeren voor een artikel over de raadsvragen van de PvdA en dat er niet uit zou worden geciteerd. Witte onkent onder tijdsdruk te hebben gestaan en meent dat er geen onduidelijkheid bestond over de aard van het artikel. Volgens de journalist is het bovendien ongebruikelijk om een artikel vóór pulicatie voor te leggen. Alhoewel Van Leeuwen zich achteraf “een beetje bekocht voelt” meent ze dat het resulterende artikel “Spoedoverleg Oosterwei” (niet online) een juiste voorstelling van de zaken geeft. Maar wat volgde had volgens haar weinig meer met de werkelijkheid te maken. 

Niet Oosterwei, maar Goverwelle

De Telegraaf zet de toon
Een dag na het AD bericht stelt De Telegraaf in “Straattuig heer en meester in Gouda” dat Oosterwei opnieuw wordt “geterroriseerd door Marokkaanse straatschoffies”. Telegraafjournalist Jenny van der Zijden verwijst daarbij naar het ‘busincident’ van twee jaar geleden, waarbij een chauffeur van Connexxion werd beroofd. “Het lijkt hetzelfde beeld als twee jaar geleden”,  aldus haar artikel “Geplaagd Gouda is burgemeester beu”. Stijn Hustinx en Caspar Naber van het AD (landelijke editie) verwijzen enkele dagen later in “Midden in Oosterwei zit een zweer” tevens naar het incident: “Wéér is het mis in de wijk Oosterwei in Gouda.” De journalisten vermelden daarbij niet dat het busincident niet in Oosterwei maar in de aangrenzende buurt Goverwelle plaatsvond en dat de overvaller tussen de 25 en 30 jaar zou zijn geweest. Zeker geen kind of hangjongere meer. Connexxion bevestigt dat ook in de laatste paar maanden geen ernstige incidenten hebben plaatsgevonden in de buurt. “Als er in Gouda wat gebeurt of er is een tendens zichtbaar, dan wordt dat gelijk besproken met politie en gemeente. Maar dat is de afgelopen maanden niet nodig gebleken,” aldus Herman Opmeer, woordvoerder van het vervoersbedrijf. 

De Telegraaf en het AD beweren meermalen dat het veiligheidsgevoel onder de inwoners van Oosterwei is afgenomen. Volgens de gemeente blijkt echter uit de Stadsmonitor 2010 dat er “positieve ontwikkelingen zijn te zien als het gaat om het veiligheidsgevoel en het gevoel of het ‘vooruit’ of ‘achteruit’ gaat in de buurt.” Deze data hebben echter betrekking op de gehele gemeente Gouda, dan wel Gouda-Oost (Oosterwei, Vreewijk en de Voorwillenseweg). Bovendien was er in de vier peilingsjaren om-en-om een daling en stijging in het veiligheidsgevoel waar te nemen. Een eenduidige uitspraak over de veiligheidservaring van 2010 is dan ook moeilijk te doen. 

Een verklaring voor de mogelijke vertekening van de cijfers wordt gegeven in de Veiligheidsmonitor op wijkniveau 2009, waarin staat dat in dat jaar de veiligheidsbeleving was afgenomen mede door “de incidenten en de overmatige mediabelangstelling die zich medio 2008 hebben voorgedaan in Oosterwei.” Opmerkelijk aan de berichtgeving vóór oktober 2010 is dat het AD Groene Hart op 29 mei meldde dat volgens diens eigen misdaadmeter de misdaadcijfers in Gouda daalden, alhoewel Gouda steeg in de nationale ranglijst. Op 20 juni meldde dezelfde krant dat de Molenbuurt in Goverwelle en de wijk Korte Akkeren ten noorden van de Emmastraat/Tollensstraat de onveiligste plekken waren in Gouda. Terwijl de buurt Oosterwei, “die landelijk het stempel van onveilig kreeg opgeplakt”, in geen van de lijstjes in de top drie voorkwam. 

Toch schetst raadslid Bas Driesen van Trots op Nederland in het Telegraafartikel “Geplaagd Gouda is burgemeester beu” een grimmig beeld van de wijk: “Kinderen dealen, ze randen vrouwen aan.” Driesen legt uit: “Dit is wel een hele kort-door-de-bocht quote, maar het klopt wel, al gaat het niet om een grote groep.” Op de vraag hoe Driesen dat weet: “Ik hoor dat van diverse bronnen uit de wijk, maar ik kan geen namen noemen.” We vragen de bewuste journalist van De Telegraaf of zij de beweringen van Driesen heeft gecheckt: “Wij hebben alles nagecheckt. Daar wil ik het graag bij laten.” 

‘Ik hou van mijn wijk’
Jannie van Leeuwen herkent haar buurt niet in de Telegraafartikelen: “Dat vind ik geen taal. Je scheert daarmee vooral de Marokkaanse bewoners over een kam, terwijl dat echt nooit mijn signaal is geweest.” Ook PvdA-raadslid Van den Heuvel vond de krant daarin te ver gaan. “Als onze stad volgend jaar economisch minder in trek is, dan moet De Telegraaf dat ook maar voor haar rekening nemen.” Volgens Van Leeuwen wordt het probleem door de media groter gemaakt dan het is:  “Ik hou van mijn wijk en wij wonen er echt met ontzettend veel plezier. Die jongens zijn best voor rede vatbaar als ze maar echt worden aangesproken op hun gedrag.” Toch wilde ze in het belang van de buurtbewoners en gemeente na de eerste berichtgeving niet in de publiciteit treden. “Ik had mijn twijfels of mijn goede woorden terecht zouden komen.” 

De clowns Knoef en Tomaat zochten ook bewust de media niet op. Volgens hun woordvoerder Arie Kraai varieerde de mediaberichtgeving “van een simpele feitenopsomming tot de wilde fantasie van Geenstijl.” Kraai vindt dat “Er zoveel scoringsdrang en frustratie bij journalisten is dat onze woorden zeker verkeerd gebruikt zouden zijn.” Ook de gemeente Gouda vindt de mediaberichtgeving over Oosterwei weinig genuanceerd. “Op lokaal niveau kun je makkelijker duiden dat Oosterwei maar uit een paar straten bestaat en dat de overlastgevende jongens een kleine groep zijn. Maar sommige landelijke media willen de overlast in Oosterwei ophangen aan de hele landelijke ‘Marokkanenproblematiek’,” aldus Ingrid Spuit, communicatiemedewerker van gemeente Gouda. 

De media-werkelijkheid
Uit de cijfers – die veelal ontbraken in de berichtgeving – blijkt dus dat de criminaliteit in Oosterwei de laatste jaren is afgenomen en dat de buurt door de jaren heen als minder onveilig wordt ervaren dan achterstandswijken in andere grote steden. In een reactie op de berichtgeving nuanceert de gemeente echter de cijfers, doordat “wijkbewoners die dagelijks last hebben van treitergedrag, er weinig aan [hebben] om te zien dat de cijfers een positieve ontwikkeling laten zien.” Desalniettemin draagt ook de aanhoudende negatieve berichtgeving, eveneens als in 2008 na ‘het busincident’, toe aan het gevoel van onveiligheid en overlast. 

Promovendus bestuurskunde Iris Korthagen schreef naar aanleiding van de Goudse mediahype in 2008 haar masterthesis over de relatie tussen nieuws en beleid. Het valt haar op dat de mediaberichtgeving over Gouda dit keer genuanceerder is dan toen: “De Telegraaf gebruikt nog steeds grote woorden als ‘straatterreur’, maar ik zie bij een krant als het NRC met het artikel “Opnieuw kijkt iedereen naar Gouda” een veel meer genuanceerde berichtgeving. Je zag vooral dat nu al veel sneller na het eerste nieuws een discussie in media – zoals het NRC – begon over de werkelijkheid zoals die door media als de Telegraaf en politici van de PVV werd verkondigd.” Korthagen vindt het een kwalijke zaak dat politici het gebrek aan nuance van bepaalde media overnemen. “Hierdoor ontstaat het gevaar dat politici beleid maken dat gebaseerd is op de media-werkelijkheid en niet op wat er werkelijk is gebeurd.” 

Minimediahype
Opvallend aan deze minimediahype was dat de directe betrokkenen van het bloembollenincident na de eerste berichten al snel uit het nieuws verdwenen. In het beeld van de buurt dat daarna ontstond, kwamen verschillende individuen en instanties aan het woord die ieder hun eigen belangen hadden. De recente berichtgeving over Oosterwei lijkt daardoor onterecht te zijn gekleurd doordat vluchtige indrukken van een buurt die al het stempel ‘fout’ draagt, als typerend worden aangevoerd, terwijl cijfers en beweringen die dat beeld nuanceren in twijfel worden getrokken. De Telegraaf was daarbij in toonzetting en bronnenselectie op zijn minst ongenuanceerd en bij vlagen sensatiezuchtig. Het AD was minder rechtlijnig maar rechtvaardigde met die nuance niet de overtrokken berichtgeving in de landelijke edities van een incident dat op zichzelf een zeer beperkte en vooral lokale nieuwswaarde heeft. Dat het incident in Oosterwei plaatsvond, maakt het niet meer nieuwswaardig; overlast van een kleine maar hardnekkige groep jongeren in een randstedelijke buurt is allerminst uniek.

Uitgangspunten
RSS
TIP ONS!
  • arbeid (6)
  • archeologie (3)
  • beurshandel (1)
  • biologie (5)
  • cultuur (6)
  • dagelijks leven (25)
  • economie (15)
  • financiën (2)
  • gezondheid (15)
  • journalistiek (3)
  • mediahype (6)
  • medisch (63)
  • milieu (3)
  • misdaad (28)
  • Multicultureel (7)
  • natuur (8)
  • oorlog (2)
  • pedagogiek (9)
  • politiek (9)
  • psychologie (30)
  • Psychopathie (2)
  • religie (5)
  • seksualiteit (5)
  • Slaap (1)
  • Social media (3)
  • Sport (2)
  • Tandheelkunde (4)
  • Technologie (5)
  • uiterlijk en gezondheid (4)
  • Uncategorized (9)
  • verkeer (6)
  • voeding (8)
  • wetenschap (58)
  • Zorg (4)
  • De Nieuwe Reporter
  • Hans van Maanen
  • Journalistiek & Nieuwe Media
  • FHJ Factcheck
  • Regret the Error
  • Snopes