Posts Tagged ‘roken’

E-sigaret nog verslavender: uit de lucht gegrepen nieuws

Tuesday, October 14th, 2014

door: Stefani Romani en Ester Zoomer

E-sigaretten maken rokers nóg verslaafder, aldus het AD, Sp!ts, Het Nieuwsblad en andere media op basis van ‘een Amerikaans onderzoek’. Maar de aangehaalde expert had het onderzoek niet gezien. Wat de nieuwsberichten niet vermeldden, was dat dat over een groep kankerpatiënten gaat die moeite heeft om te stoppen met roken. Over de gemiddelde roker zegt het niets.

Sp!its en het AD plaatsen op 23 september het nieuwsbericht dat e-sigaretten nog verslavender zijn. De bron was een artikel van Frank Poosen dat 22 september verscheen op de site van Het Nieuwsblad: een Amerikaans onderzoek heeft aangetoond dat e-sigaretten, anders dan gedacht, stoppen met roken juist moeilijker maken. Ze zouden rokers nog afhankelijker maken van nicotine.

In Het Nieuwsblad, en in navolging daarvan in Sp!ts en het AD, zegt Suzanne Gabriëls, manager tabakspreventie van de Vlaamse Stichting tegen Kanker: “Er zijn nog altijd geen studies die bewijzen dat e-sigaretten een effectief hulpmiddel zijn om te stoppen met roken.” Over het ‘Amerikaanse onderzoek’ zegt ze niets. Ze had het onderzoek en het bericht erover nog niet ingekeken, vertelt ze Nieuwscheckers: “Voordat het interview begon, had ik dit nog aangegeven. Het bericht van Reuters over het onderzoek heb ik pas achteraf kunnen bekijken.” Gabriëls is de enige die in het artikel aan het woord komt, de bedrijven die e-sigaretten verkopen en de onderzoekers zelf zijn niet gehoord.

Het onderzoek
Navraag bij Nieuwsblad-journalist Frank Poosen geeft al snel meer duidelijkheid over het ‘Amerikaanse onderzoek’. Het gaat om een artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Cancer. De onderzoekster was dr. Jamie Ostroff van het Memorial Sloan Kettering Cancer Center in New York. Poosen heeft zijn artikel gebaseerd heeft op het bericht hierover van persbureau Reuters.

Het bericht van Reuters heeft echter een andere invalshoek, die we niet terugzien in Het Nieuwsblad, het AD en Sp!ts. Reuters vermeldt kritiek op het onderzoek en raadpleegt ook andere deskundigen. De onderzoekers van Memorial Sloan Kettering Cancer Center komen aan het woord, maar ook andere onderzoekers die de resultaten juist tegenspreken. Gabriëls laat zich in het Nieuwsblad wel twijfelend uit over de effecten van de e-sigaret, maar dit is geen inhoudelijke kritiek op het onderzoek. Bij Reuters kunnen we die wel vinden.

Twijfels over onderzoeksresultaten
Het onderzoek van Ostroff heeft veel kritiek gekregen over de selectie van proefpersonen: kankerpatiënten die nog niet gestopt waren met roken. Robert West, directeur van het tabaksonderzoek aan het Londense University College, bekritiseert deze keuze in het Reuters-bericht: de onderzochte groep bestond uit rokers van e-sigaretten die al eens vergeefs waren gestopt met roken, wat de kans op succesvolle stoppogingen verkleinde. Peter Hajek, directeur van de Tobacco Dependence Research Unit aan de University of London, is het met deze kritiek eens: het onderzoek heeft enkel mensen gevolgd die nog steeds roken, in plaats van mensen die na een e-sigaret gestopt waren.

Een ander argument tegen de onderzoeksresultaten dat genoemd wordt in het persbericht van Reuters is dat de e-sigaret nog maar twee jaar bestaat en er hierdoor geen langetermijngevolgen kunnen worden onderzocht. Gabriëls geeft dit ook aan in Het Nieuwsblad. Onder experts zijn de meningen dan ook verdeeld, sommigen geven aan dat e-sigaretten rokers helpen om te stoppen en anderen dat ze juist meer aan nicotine verslaafd zullen raken.

In het bericht van Reuters komt duidelijk naar voren dat er inhoudelijke kritiek bestaat op het onderzoek, maar deze twijfels worden niet overgenomen in de nieuwsberichten van Het Nieuwsblad, het AD en Sp!ts. Het onderzoek van Ostroff heeft nog niet onherroepelijk bewezen dat de e-sigaretten daadwerkelijk mensen verslaafder maken – zo was het ook niet bedoeld. Maar als je alleen naar de Nederlandse artikelen kijkt, kan je wel die indruk krijgen.

http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=dmf20140922_01282143

Vrouwen roken minder, ook al roken ze meer

Wednesday, April 6th, 2011

Door: Charlotte Schaalje en Tanja Tielen

“Vrouwen paffen lekker door”, aldus Spits op 10 februari: uit cijfers van anti-rookorganisatie Stivoro blijkt dat vrouwen meer zijn gaan roken ten opzichte van 2008. Dat komt, denkt Stivoro, door reclamecampagnes voor vrouwen-sigaretten. Uit de cijfers van de afgelopen tien jaar blijkt echter dat steeds minder vrouwen roken, al daalt het aantal vrouwelijke rokers minder hard dan het aantal mannelijke rokers.  Gedragsonderzoekers betwijfelen bovendien de invloed van de vrouwensigaret.

Stivoro laat jaarlijks het rookgedrag in Nederland onderzoeken door TNS NIPO. Het jongste persbericht van Stivoro zet de uitkomsten op een rijtje. Het percentage rokers neemt sneller af bij mannen dan bij vrouwen. Respectievelijk gaat het om een daling van 5 procent bij de mannen tegenover 1 procent bij de vrouwen in de afgelopen tien jaar. Dit zou leiden tot meer ziekten bij vrouwen, zoals longkanker. Bovendien wijst Stivoro erop dat er tussen 2008 en 2010 meer vrouwwen zijn gaan roken: het percentage steeg van 24 naar 26. Stivoro meldt echter ook dat de trend al tien jaar een neerwartse lijjn is, ook voor vrouwen. Die kantttekening heeft het nieuws echter niet gehaald. 

Dalende trend
Kloppen de cijfers van Stivoro? We vergeleken de cijfers van de anti-rookorganisatie  met die van het CBS. Bij het CBS is, anders dan bij Stivoro, het percentage rokende vrouwen in 2009 niet toegenomen, maar juist afgenomen. Een mogelijk verklaring hiervoor is dat het CBS andere variabelen meet. De cijfers van 2010 zijn bij het CBS nog niet bekend. Belangrijker is de overeenkomst: ook de CBS-cijfers laten een dalende trend zien.

Vrouwensigaret
De oorzaak voor de recente stijging ligt volgens Stivoro mogelijk aan de komst van de zogenaamde ‘vrouwensigaret’. Deze sigaret, die vooral smaakvol en glamorous moet zijn, zou dankzij marketing van de tabaksfabrikanten een groot succes zijn. Zo was Marlboro Flavour Plus in 2009 het meest succesvol geïntroduceerde product op de tabaksmarkt. Hoe zinnig is deze verklaring? Gedragspsychologe Renske Spijkerman, verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen: “Het zou ook kunnen dat vrouwen die al rookten, worden aangezet om te blijven roken of dat gelegenheidsrokers door deze merken meer zijn gaan roken.” Een andere mogelijke reden voor het succes van de Marlboro Flavour Plus, kan een zogenaamde ‘merkswitch’ zijn. In dat geval zijn rooksters overgestapt op de speciale variant voor dames. Dit zouden successen van de marketing kunnen zijn, maar de invloed die Stivoro veronderstelt is een slag in de lucht.

Gezondheidspsychologe Winnie Gebhardt (Universiteit Leiden) vult aan dat verschillende factoren een rol spelen in het rookgedrag. Hoewel agressieve marketing effect kan hebben, speelt ook de meer directe omgeving een grote rol. Een andere aanvullende verklaring, zoekt Gebhardt in het imago van roken voor jongens en meisjes:  zo zouden meisjes mogelijk het imago van roken ‘stoer’ en ‘sexy’ vinden, terwijl jongens het als iets minder positiefs ervaren.

Spijkerman beaamt dat de media vaak een positiever beeld geven van vrouwelijke rokers. Daarbij zou het kunnen zijn dat vrouwen nog met een inhaalslag bezig zijn, al is het aantonen hiervan lastig. Ook verschilt het rookgedrag onder verschillende groepen. Uit het onderzoek van Stivoro blijkt bijvoorbeeld dat in lagere welstandsgroepen meer gerookt wordt. Het blijft allemaal volgens Spijkerman ‘logisch speculeren’ zonder harde data.

Weerwoord ANP
Een groot aantal media nam het ANP-bericht over, inclusief de speculatie over vrouwensigaretten, maar minus de dalende trend die wel in het Stivoro-persbericht stond.  Waarom liet het persbureau de nuances weg? “Onze klanten vragen om korte, feitelijke berichten”, aldus chef Binnenland Rennie Rijpma. “Bij groot, complex nieuws, zoals de crisis bij de kerncentrales in Japan,  kiest het ANP ervoor nadere uitleg en duiding te geven. Bij klein nieuws – zoals hier – houden we het doorgaans bij een korte, feitelijke beschrijving. Daarom hebben we in dit geval geen deskundige aan het woord gelaten en minder achtergrond gegeven. ” Om die reden heeft het ANP ook het gegeven weggelaten dat er een dalende trend is in het aantal rokende vrouwen:  “Dit zou verwarrend zijn ten opzichte van de recente procentuele stijging.”

Sneller sterven in Lelystad

Tuesday, December 21st, 2010

Door: Marieke Voorn en Marleen van Wesel

Als vrouw kun je maar beter niet in Lelystad wonen. Het sterftecijfer onder Lelystadse vrouwen ligt namelijk maar liefst 17 procent hoger dan in de rest van het land, zo meldde de NOS op 28 oktober 2010.  Roken, overgewicht en diabetes zijn de boosdoeners, volgens de NOS. Maar leven de vrouwen in Lelystad echt zo ongezond? En hoe zit het dan met de mannen?

Naast de NOS berichtten ook landelijke media als De Telegraaf, Nu.nl, De Pers en Hart van Nederland over het hoge sterftecijfe, evenals de Krant van Flevoland, Flevopost en Omroep Flevoland.

Volgens een analyse van de sterftecijfers en een bijbehorend adviesrapport, beide van de GGD Flevoland, lag het sterftecijfer van Lelystadse vrouwen vorig  jaar nog ‘slechts’ 13 procent  boven het landelijk gemiddelde. De stijging naar 17 procent zou dus pas afgelopen jaar gebeurd zijn. “Nee, dat klopt niet”, zegt Nienke Blokker van de GGD Flevoland. “Beide getallen zijn tot stand gekomen over een periode van drie jaar.” Is er een aanwijsbare oorzaak voor de vier procent stijging? Blokker: “We hebben hier geen verklaring voor.”

Lager sterftecijfer

Volgens tabellen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) ligt het relatieve sterftecijfer van Nederlandse vrouwen op 8,3 en van Nederlandse mannen op 8,0. In Lelystad ligt het cijfer bij vrouwen op 6,2 en bij mannen op 6,5. Dit cijfer geeft het aantal overledenen per duizend van de gemiddelde bevolking weer. Het sterftecijfer onder Lelystadse vrouwen zou volgens het CBS dus zelfs lager liggen dan onder vrouwen uit heel Nederland. Een medewerker van het CBS bevestigde dit: “Het sterftecijfer van Lelystad, zowel voor mannen als voor vrouwen, ligt al jaren onder het landelijk gemiddelde.”

Of toch hoger

De onderzoekers van de GGD Flevoland plukten de cijfers echter niet uit de lucht. Uit de eerder genoemde analyse blijkt dat zij geen gebruik maakten van sterftecijfers, zoals de media meldden, maar van de Standardized Mortality Ratio (SMR). “Deze is gebaseerd op de ruwe sterftecijfers die ook door het CBS worden gebruikt, welke weer zijn gebaseerd op de doodsoorzakenformulieren die door artsen worden ingevuld bij overlijden”, zegt de GGD Flevoland. “ De SMR betreft het toepassen van de leeftijd- en geslachtspecifieke sterftekansen van de standaardpopulatie, in ons geval Nederland, op de bevolking van de gemeente.”

Met dit cijfer als maat scoren Lelystadse vrouwen inderdaad opvallend hoger dan het landelijk gemiddelde.

Oorzaken

Een van de belangrijkste oorzaken van het grote verschil in SMR is roken. Volgens epidemioloog dr. Anton Kunst, verbonden aan het AMC, zijn maatregelen tegen roken altijd goed. “Roken is namelijk de belangrijkste vermijdbare oorzaak van voortijdige sterfte.” Maar of een antirookcampagine kan helpen het hoge sterftecijfer onder Lelystadse vrouwen terug te dringen betwijfelt hij. “Vooral oudere Lelystadse vrouwen roken meer dan hun leeftijdsgenoten uit de rest van Nederland. Wat hun betreft is het kwaad eigenlijk al geschied. Maatregelen zullen het sterftecijfer niet veel meer beïnvloeden.”

Maatregelen die jongere vrouwen aangaan, kunnen meer invloed hebben, maar volgens Kunst is het verschil tussen rokende jongere vrouwen in Lelystad en de rest van Nederland niet zo groot.

Verschil tussen mannen en vrouwen

Anton Kunst heeft wel een vermoeden waarom het verschil tussen Lelystadse mannen en mannen uit heel Nederland veel kleiner is: “Zeker vroeger was roken onder vrouwen een ander verschijnsel dan onder mannen. Bij vrouwen stond het voor emancipatie. Hoe dit precies in Lelystad zat, is eigenlijk voer voor historici. Dit kan echter het hoge aantal vrouwelijke rokers op leeftijd verklaren.” Voor de GGD heeft geen zin om verder onderzoek te doen naar de mannen. “Juist omdat ze niet afwijken van Nederland.”

“Voor rokers is longkanker natuurlijk een belangrijke doodsoorzaak. Bovendien komt longkanker onder niet-rokende vrouwen meer voor dan onder niet-rokende mannen. Mogelijk vergroot dat het verschil tussen Lelystadse mannen en vrouwen nog iets,” vult oncoloog Peter Kunst aan, tevens verbonden aan het AMC.

Maatregelen

In gezondheidsmaatregelen ziet Peter Kunst wel wat. Hij wijst daarbij vooral op Lelystadse vrouwen tussen 45 en 55 jaar. “In deze leeftijdscategorie bevinden zich relatief gezien minder rokers dan in de rest van Nederland, maar wél meer zware rokers. Wanneer deze zware rokers stoppen, levert dat nog een substantiële gezondheidswinst op. Niet alleen verkleint dat de kans op longkanker, maar ook op andere aandoeningen.”

De Gemeente Lelystad wil 50.000 euro investeren in maatregelen om oorzaken als roken, overgewicht en diabetes te verminderen en een gezondere levensstijl te bevorderen.  Een bedrag dat voor algemene voorlichting nuttig is om de 17 procent in de toekomst naar beneden te krijgen. Maar het komt te laat voor de meeste oudere Lelystadse vrouwen die aan longkanker zullen overlijden.

Uitgangspunten
RSS
TIP ONS!
  • arbeid (6)
  • archeologie (3)
  • beurshandel (1)
  • biologie (5)
  • cultuur (6)
  • dagelijks leven (25)
  • economie (15)
  • financiën (2)
  • gezondheid (15)
  • journalistiek (3)
  • mediahype (6)
  • medisch (63)
  • milieu (3)
  • misdaad (28)
  • Multicultureel (7)
  • natuur (8)
  • oorlog (2)
  • pedagogiek (9)
  • politiek (9)
  • psychologie (30)
  • Psychopathie (2)
  • religie (5)
  • seksualiteit (5)
  • Slaap (1)
  • Social media (3)
  • Sport (2)
  • Tandheelkunde (4)
  • Technologie (5)
  • uiterlijk en gezondheid (4)
  • Uncategorized (9)
  • verkeer (6)
  • voeding (8)
  • wetenschap (58)
  • Zorg (4)
  • De Nieuwe Reporter
  • Hans van Maanen
  • Journalistiek & Nieuwe Media
  • FHJ Factcheck
  • Regret the Error
  • Snopes