Posts Tagged ‘seksualiteit’

Ouders opgelet: seks toch niet onbelangrijk voor jongeren

Wednesday, November 4th, 2015

Door: Esha Metiary & Joyce Nafzger

“Romantiek voor jongeren belangrijker dan seks,” berichtten verschillende nieuwsmedia op 11 september. Uit een studie van de Universiteit Utrecht en de Rijksuniversiteit Groningen zou blijken dat jongeren meer waarde hechten aan romantiek dan aan seks. Dagboekanalyses van 183 tieners zouden uitwijzen dat ouders zich veel minder zorgen hoeven te maken dan tot nu toe de traditie was. Maar kun je aan de hand van opgeschreven hersenspinsels met zekerheid stellen dat seks een ondergeschikte rol speelt bij tieners? En komt de kop wel overeen met de uitkomst van het onderzoek?

Romantiek voor jongeren belangrijker dan seks, meldden NU.nl, Metro, AD.nl en vele andere media op 11 september. Bron was een ANP-bericht, gebaseerd op een presentatie van het project ‘Studies on Trajectories of Adolescent Relationships and Sexuality’ (STARS). Maar in hoeverre is een dagboek, in het bijzonder een tienerdagboek, een betrouwbare bron als het gaat om het openlijk uiten van gevoelens?

Dagboekanalyse betrouwbaar?

Marianne Cense, onderzoeker naar de seksuele gezondheid van jongeren bij kenniscentrum voor seksualiteit Rutgers, stelt dat seksualiteit te privé en te beladen is met taboes om er openlijk over te schrijven. “Als het gaat om zelfrapportage van jongeren over seksualiteit, kun je in het algemeen wel stellen dat jongeren (of volwassen) vast niet alles opschrijven of melden wat ze denken/fantaseren/doen op dit gebied.”

Oral historica Marie-Louisse Janssen, gespecialiseerd in gender en seksualiteit aan de Universiteit van Amsterdam, acht het juist wel waarschijnlijk dat jongeren hun seksuele gedachten en gevoelens uiten in onderzoeksdagboeken. Wel betwijfelt zij, net als Cense, of deze overeenkomen met de werkelijkheid. “De belangrijkste valkuil is dat wat mensen in een dagboek schrijven vaak gebaseerd is op wensen, verzinsels, fantasie, dromen en verlangens die lang niet altijd, of zelfs meestal niet, overeenkomen met de werkelijkheid en werkelijk gedrag. Dan wordt het een soort pornografie.” Op de vraag of zij de analyse van 183 tienerdagboeken ‘watervast’ genoeg vindt om de gekopte conclusie te trekken, antwoordt zij stellig: “Natuurlijk niet”.

Wieke Dalenberg van Project STARS verbaast zich over deze reacties. Zij beaamt dat seksualiteit een privacygevoelig onderwerp is, maar meent dat in de dagboekstudie juist getracht is een veilige setting te creëren. Bovendien hielden de adolescenten in kwestie geen traditioneel dagboek bij, maar een onderzoeksdagboek waarin expliciete vragen gesteld werden over seksualiteit. De vergelijking tussen de dagboeken en pornografie ziet Dalenberg niet. Zij acht de adolescenten capabel om hun gedrag en fantasieën van elkaar te onderscheiden: “De dagboekuitingen die ik gelezen heb, laten zich niet als ‘pornografisch’ omschrijven.”

(On)terechte bezorgdheid ouders

NU.nl stelt dat ouders zich minder zorgen hoeven te maken dan ze traditioneel deden. Cense vindt dat “nogal een aanname”. De conclusie dat ouders zich geen zorgen moeten maken, lijkt haar dan ook “niet iets wat de onderzoekers geconcludeerd zullen hebben, maar meer iets uit de koker van de journalist.”

Cense merkt in contact met leraren “dat ze verbaasd zijn dat de leeftijd waarop Nederlandse jongeren geslachtsgemeenschap hebben, nauwelijks zakt de afgelopen twintig jaar. Dat blijft rond de 17 jaar.” Een bevinding die het idee ‘de jeugd van tegenwoordig doet het steeds eerder en roekelozer’ tegenspreekt.

Volgens Dalenberg van Project STARS kan uit het onderzoek inderdaad niet de conclusie worden getrokken dat bezorgdheid van ouders onterecht is. Volgens haar is mogelijke bezorgdheid afhankelijk van iedere individuele situatie. “Voor sommige ouders is het gegrond om je zorgen te maken om je kind en andere ouders hoeven zich minder zorgen te maken, afhankelijk van het kind.”

Foutieve interpretatie

Er zijn nog meer kinken in de kabel van het nieuwsbericht. De kop komt volgens Dalenberg niet voort uit het volledige onderzoek, maar is gebaseerd op het deelonderzoek onder 300, dus niet 183, jongeren in verschillende deelstudies, waarvan de uitkomst is gemisinterpreteerd. Bovendien hebben er ‘slechts’ 1.300 en niet 13.000 jongeren deelgenomen aan het totale onderzoek. Deze numerieke onjuistheid in het oorspronkelijke ANP-bericht en de daarop gebaseerde nieuwsberichten is intussen aangepast.

Uit de resultaten blijkt niet dat voor jongeren ‘romantiek belangrijker is dan seks’, wel dat ze in de onderzoeksdagboeken relatief veel over romantiek schrijven. Dalenberg: “We zagen dat alle jongeren in bijna elke dagboekrapportage een onderwerp over de romantische aspecten van seksualiteit hebben beschreven. De jongeren die niet seksueel actief waren, rapporteerden geen onderwerpen over seksueel gedrag. De jongeren die wel seksueel actief waren, rapporteerden wel onderwerpen over seksueel gedrag, maar de frequentie was alsnog vrij laag in vergelijking met romantische onderwerpen.”

Seksueel actief of niet, adolescenten leggen in hun zelfrapportage eerder de nadruk op de romantische aspecten dan op seksueel gedrag zelf. Niet verrassend, volgens Dalenberg. “Seksueel gedrag gebeurt regelmatig in de context van een romantische relatie. Het is dus niet gek dat de dagelijkse beleving van jongeren meer bestaat uit romantische aspecten van seksualiteit.” Het waardeoordeel ‘romantiek voor jongeren belangrijker dan seks’ komt dus niet voort uit het onderzoek, maar is door de media toegekend.

Romantiek en seksualiteit beide van belang

Jawel, romantiek staat in relatie tot seksualiteit. En jawel, in zelfrapportage leggen jongeren de nadruk op de romantische aspecten, maar het STARS-onderzoek geeft geen uitsluitsel over het waardeoordeel van adolescenten. Nieuwsmedia trokken de overhaaste en foutieve conclusie dat romantiek belangrijker is voor jongeren dan seks. Dus nee ouders, helaas. Seksualiteit is tóch niet onbelangrijk voor uw jonge telgen. Maar wees gerustgesteld: hun dagboeken gaan eerder over een onschuldige eerste kus dan over de door u gevreesde ‘eerste keer’.

Foto: Luis Llerena (Stocksnap, CCo)

Mannen lopen echt hun neus achterna

Monday, November 8th, 2010

Door: Karlijn Groenendijk

‘Geur van ovulatie maakt man macho’ kopte NRC Next op 23 september. Volgens het berichtje ruiken jonge mannen wanneer een vrouw in haar vruchtbare periode is en gaan ze zich daarnaar gedragen. Ze denken dan sneller aan seks en proberen indruk te maken. Het artikel, gebaseerd op onderzoek van twee psychologen uit Florida, roept de nodige vragen op. Hoe kunnen mannen ovulatie ruiken? Kunnen alle mannen dat? En hoe meet je de effecten?

Het oorspronkelijke wetenschappelijke artikel geeft deels antwoord. Onderzoekers Miller en Maner zagen dat bij dieren de hoeveelheid testosteron toeneemt door de geur van ovulerende vrouwtjes. Om te onderzoeken of dit ook bij mensen het geval is, lieten ze vrouwen drie dagen lang hetzelfde t-shirt dragen. Vervolgens lieten ze mannen aan drie t-shirts ruiken. Het ene was gedragen door een vrouw in de ovulatieperiode, het andere door een vrouw die niet in de ovulatieperiode was. Het laatste t-shirt was door niemand gedragen.

Nadat de mannen aan een shirt hadden geroken, werd speeksel afgenomen. Hierin werd de hoeveelheid testosteron gemeten. Het gehalte testosteron bleek als de man aan het shirt van een ovulerende vrouw had geroken. De mannen mochten daarna aangeven welk shirt ze had lekkerst vonden ruiken. Het shirt van vrouwen die ovuleerden werd het lekkerst bevonden.

Macho
Hoe kunnen mannen ruiken of vrouwen ovuleren? Peter Leusink, huisarts en seksuoloog, vertelt: “Mannen en vrouwen scheiden feromonen af. Via de neus prikkelen die rechtstreeks bepaalde hersencentra. Hierdoor wordt de ander aantrekkelijk of geschikt gevonden als ‘partner’.”  In feromonen zitten verborgen boodschappen over lichaamsgesteldheid, zoals vruchtbaarheid. Deze boodschappen worden doorgegeven aan bijvoorbeeld de hypothalamus. Dit is een hersencentrum dat invloed heeft op stemmingen, (seksueel) gedrag en algemene lichaamsfuncties. Feromonen hebben zo directe invloed op de hormoonhuishouding van anderen.

Bij mannen wordt er door de feromonen die vrouwen aanmaken tijdens de ovulatie dus meer testosteron gemaakt. Maar volgens het bericht in NRC Next gaan mannen zich vervolgens ook meer macho gedragen. Blijkt dat ook uit het onderzoek van Miller en Manner?

Dat hangt ervan af wat je onder macho-gedrag verstaat. Bij testosteron denken mensen aan veel spiermassa, agressie en asociaal gedrag. Deze reputatie is niet terecht. Uit Zwitsers onderzoek blijkt dat testosteron er juist voor zorgt dat je beter voor jezelf opkomt. Zo zorg je ook beter voor jezelf. Daarnaast bepaalt het testosterongehalte voor een groot deel je energiepeil, vetpercentage en libido.

Testosteron maakt ook eerlijker, zo blijkt uit een experiment waarin zestig vrouwen een som geld moesten verdelen. De ene helft kreeg een dosis testosteron toegediend en de andere een placebo. De vrouwen die testosteron hadden gekregen speelden eerlijker en minder agressief en egocentrisch dan de vrouwen met een placebo. (Het experiment werd met vrouwen uitgevoerd omdat deze een laag testosterongehalte hebben, waardoor het effecten duidelijker te meten zijn dan bij mannen.)

Romantiek
Ook uit een volgend experiment van Miller en Maner bleek geen haantjes gedrag. De onderzoekers keken naar de veranderingen van het gedrag van mannen nabij een ovulerende vrouw. Ze ontdekten dat mannen dan sneller aan seks denken, meer risico in kaartspelletjes nemen en vaker de houding van de vrouw imiteren. Omdat de man doorkrijgt dat de vrouw vruchtbaar is, zal hij automatisch eerder aan seks denken. Hij wil zich immers voortplanten. Om een vrouw te imponeren neemt hij meer risico met spelletjes. Het imiteren van houdingen schept een band tussen mensen en zorgt ervoor dat mensen elkaar aardig gaan vinden. 

Dus eigenlijk worden mannen juist socialer en zorgen ze beter voor zichzelf door de signalen van ovulatie bij een vrouw. Mannen merken dit zelf niet. Leusink: “De feromen ruiken we niet en de veranderingen gebeuren onbewust. Waarschijnlijk zijn alle mannen hiervoor gevoelig; een soort restanten uit de evolutie.”

Kortom: de inhoud van het artikel uit de NRC Next klopt. De titel is hooguit wat ongelukkig gekozen. Maar ‘Geur van ovulatie verandert het gedrag van mannen’ is wat lang. Natuurlijk blijven er wel enkele vragen over. Want hoe zit het met de invloed van parfum en deodorant? En waar blijft de romantiek? Wellicht leuk onderzoek voor de toekomst. 

Uitgangspunten
RSS
TIP ONS!
  • arbeid (6)
  • archeologie (3)
  • beurshandel (1)
  • biologie (5)
  • cultuur (6)
  • dagelijks leven (25)
  • economie (15)
  • financiën (2)
  • gezondheid (15)
  • journalistiek (3)
  • mediahype (6)
  • medisch (63)
  • milieu (3)
  • misdaad (28)
  • Multicultureel (7)
  • natuur (8)
  • oorlog (2)
  • pedagogiek (9)
  • politiek (9)
  • psychologie (30)
  • Psychopathie (2)
  • religie (5)
  • seksualiteit (5)
  • Slaap (1)
  • Social media (3)
  • Sport (2)
  • Tandheelkunde (4)
  • Technologie (5)
  • uiterlijk en gezondheid (4)
  • Uncategorized (9)
  • verkeer (6)
  • voeding (8)
  • wetenschap (58)
  • Zorg (4)
  • De Nieuwe Reporter
  • Hans van Maanen
  • Journalistiek & Nieuwe Media
  • FHJ Factcheck
  • Regret the Error
  • Snopes