Posts Tagged ‘social media’

Selfie-plaatsende mannen zijn helemaal niet zo psychopathisch

Monday, November 2nd, 2015

Door: Natascha Ditzel en Rick Jacobs

Mannen die veel selfies plaatsen, vertonen meer psychopathische trekjes”, luidt een blockquote in het AD. Deze uitspraak van neurowetenschapper dr. Roeland Dietvorst in een interview over Facebookverslaving is zo geplaatst dat hij alle aandacht van het artikel opeist. Nieuwscheckers zoekt de nuance. “Je kunt niet zomaar zeggen dat iemand bij bepaald gedrag automatisch een psychopaat is.”

Andere media berichtten eerder over de uitspraak die het AD op 12 september zo prominent in beeld bracht. Zo publiceerde Quest begin 2015 een artikel met de kop: “Mannen die veel selfies maken hebben psychopathische trekjes.” Ook AD.nl meldde al in januari: “Man die veel selfies post, wordt sneller psychopaat.” Dit zou blijken uit een onderzoek van Ohio State University waarvoor 800 mannen een online enquête invulden. Hierbij werd onderzocht welk verband er bestaat tussen het plaatsen en bewerken van selfies en persoonlijkheidsstoornissen zoals narcisme en psychopathie.

Grijs gebied

“Je kunt niet zomaar zeggen dat iemand bij bepaald gedrag automatisch een psychopaat is”, zegt dr. Marije Keulen-de Vos, wetenschappelijk onderzoekster binnen de forensische psychiatrie in Venray.  Zij deed onderzoek naar de effectiviteit van behandeling van tbs-patiënten, onder wie patiënten met een hoge mate van psychopathie.  Er moet volgens Keulen-de Vos meer onderzoek gedaan worden dan iemand een bepaald lijstje in te laten vullen waaruit geconcludeerd kan worden dat iemand psychopathische kenmerken vertoont.

Ze legt uit dat eerst een dossieronderzoek wordt gedaan, gevolgd door een interview waarbij op verschillende factoren een score wordt toegewezen. “Bij een score van zesentwintig kun je ervan uitgaan dat iemand psychopathische trekken vertoont. Maar dat wil niet zeggen dat iemand met een score van vierentwintig geen psychopathische kenmerken kan vertonen. Het is niet zwart wit, je bent psychopaat of je bent het niet, het is een grijs gebied.”

Ook op het onderzoek van Ohio State heeft Keulen- de Vos kritiek. “Als je het onderzoek goed leest, staat er eigenlijk dat psychopathie geen voorspellende waarde is ten opzichte van het plaatsen van selfies en het aanpassen van je foto’s. In de studie was narcisme een voorspeller, maar ook dat vind ik nog wat ver gaan. Want wat iemand op internet laat zien, is dat ook per definitie zijn werkelijke zelf?”

Ook Herm Kisjes, deskundige op het gebied van mediaverslaving in Eindhoven, ervaart het onderzoek als nogal overtrokken, omdat er op dit moment nog te weinig onderzoek is gedaan naar de effecten van het posten van foto’s op sociale media. “Veel mensen zijn actief op sociale media, maar hoeven geen psychopathische trekjes te vertonen. Andersom geldt dat er psychopaten zijn die weinig tot geen gebruik maken van sociale media”, aldus Kisjes.

Maatschappelijke druk

Ook volgens Gijs Bakkum, directeur van Expertisecentrum Forensische Psychiatrie, is het impulsief posten van foto’s op Facebook geen typisch psychopathisch kenmerk. “Niet ieder persoon die veel foto’s post is iemand met méér psychopathische trekjes.” Kisjes geeft aan dat we door psychologisch onderzoek weten dat mensen het prettig vinden om gezien te worden en met anderen in contact te treden. “En ja, als je nergens bij hoort, dan voel je je ongelukkiger. Mensen zijn vaak onzeker met als gevolg dat ze naar bevestiging zoeken. Het kan hen een digitale boost geven als zij veel likes ontvangen. Dit staat totaal los van psychopathisch gedrag”, aldus Kisjes

Daarnaast is er volgens hem een maatschappelijke druk om selfies te posten. “Honderd jaar geleden vonden mensen het eng om op een foto te staan en dertig jaar geleden moest je toestemming vragen om een foto openbaar te maken. Nu is het een maatschappelijke trend om foto’s te sharen om daarbij gezien te worden en bevestiging te zoeken.” Er zijn volgens Kisjes dus meerdere factoren die spelen bij het posten van selfies en er is een groot verschil tussen mannen en vrouwen in het gebruik van sociale media.

Tenslotte oppert Keulen-de Vos een gedachte-experiment: “Stel nou dat het waar is dat mannen die veel selfies plaatsen psychopathische trekjes vertonen, is dat dan erg?” Bij een psychopaat denken mensen vaak aan Hannibal Lector, terwijl dit beeld verkeerd is volgens haar. “De meeste psychopaten zijn totaal niet Hannibal Lector-achtig, bovendien zijn er psychopaten die prima functioneren en waar niemand direct last van heeft. Zo zijn er beroepen waar dit soort kenmerken een pré zijn. Denk bijvoorbeeld aan het bedrijfsleven, als je bepaalde deals moet sluiten is het fijn als je een gladde prater bent en niet zoveel last hebt van je geweten.”

Genuanceerde blik

Karolien Koolhof, schrijfster van het artikel (online versie), heeft er al meer vragen over gehad: “De bewuste quote is gedaan door de geïnterviewde die zich had gebaseerd op het onderzoek van Ohio State University, door Jesse Fox. Ik heb dat onderzoek doorgenomen en aan de hand daarvan was mijn conclusie dat de quote klopt. De eindredactie heeft vervolgens de quote uitgelicht, omdat hij nogal opvallend is.”

Dr. Roeland Dietvorst, die de bewuste quote heeft uitgesproken, was verrast door het stuk in de krant. “Het artikel is wat overtrokken. Toen ik de titel las dacht ik: ‘Oh mijn god, dit wordt een interessante week.’ Ik werd vervolgens door allerlei media gebeld. Het is een gepopulariseerd artikel geworden waarbij ik maar een klein deel ervan heb kunnen checken, niet eens de titel. Het artikel heeft veel aandacht gekregen, maar het mist dan ook wat nuances. Maar naar mijn mening mist óók het originele wetenschappelijke artikel de nodige nuances. Ik vind het daarom begrijpelijk dat journalisten de quote overnemen”, aldus Dietvorst.

Beeld: Natascha Ditzel, op basis van foto’s Michele M.F. (Flickr, CC BY-SA 2.0) en Mattcc716 (Anthony Hopkins bij Madame Tussaud, Flickr, CC BY-SA 2.0).

‘Man die veel selfies post, wordt sneller psychopaat’

Verkeersdoden door smartphone: honderd, tientallen of tien per jaar?

Wednesday, October 9th, 2013

door: Marloe van der Schrier en Yoshi Tuk

Als we de koppen moeten geloven, laten tientallen Nederlanders jaarlijks het leven doordat zij de smartphone gebruiken achter het stuur. Verscheidene media publiceerden over dit onderwerp op basis van een ANP-bericht. Door RTL Nieuws wordt het bericht zelfs samengevat als “Jaarlijks 100 doden in verkeer door smartphone”. Zijn er werkelijk zoveel doden te betreuren? De betrokken partijen nuanceren sterk. Door gebrekkige ongevallenregistratie in Nederland is er geen zicht op de omvang van het probleem. Een uit de lucht gegrepen aantal om een overheidscampagne te kunnen rechtvaardigen.

Aanleiding voor het nieuws is een persbericht over de start van een nieuwe overheidscampagne op 16 september jongstleden. Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu ziet een toenemend probleem in het gebruik van de slimme telefoon achter het stuur en liet onderzoeksbureau SWOV (Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid) een schatting maken van het aantal dodelijke ongelukken.

Harde cijfers ontbreken

De campagne stond al  in de steigers toen het onderzoek nog moest plaatsvinden. Het SWOV-rapport spreekt van een voorbedachte campagne met als waarschijnlijke strekking dat verkeersdeelname en sociale media niet samengaan. Schatten van het aantal dodelijke ongelukken omschrijft het onderzoeksbureau als lastig. Om toch een indicatie te geven baseren de wetenschappers zich met name op buitenlandse studies die ze zelf van matige kwaliteit vinden. De focus van deze studies lag op algemene afleiding in het verkeer. Daar vallen ook zaken onder als een navigatieapparaat instellen, praten met bijrijders of het plaatsen van een CD. Voorzichtig wordt geschat dat er jaarlijks tientallen tot ruim honderd doden vallen door afleiding: exacte cijfers over de rol van smartphones kunnen niet worden gegeven.

Hoewel het SWOV vooral buitenlandse studies aanhaalt, wordt er ook in Nederland onderzoek gedaan. Zo stelde Dick de Waard van de Rijksuniversiteit Groningen al in 2008 vast dat 3 tot 4 procent fietsend gebruikmaakt van de telefoon. Bij recente herhaling van het onderzoek bleek het percentage stabiel, maar het gebruik sterk veranderd. Waar fietsers eerder vooral telefoneerden, turen ze nu al typend naar het scherm. Toch heeft De Waard zo zijn bedenkingen bij het gebruik van internationale cijfers. Ze zijn niet zonder meer te generaliseren naar ons land. Zo is het in omringende landen bij wet verboden de telefoon te gebruiken op de fiets. Beleid dat wij niet kennen, maar dat de internationale gebruikscijfers wel beïnvloedt. De Waard: “De cijfers zullen denk ik geen volslagen onzin zijn maar bij de methode kun je wel je kanttekeningen plaatsen.”

‘Een kleine tiental doden per jaar’

Ook Veilig Verkeer Nederland, partner van de campagne, nuanceert. De organisatie laat bij monde van Rob Stomphorst weten dat het hooguit om een kleine tiental doden gaat en maximaal honderd gewonden. “En daar zijn andere vormen van afleiding nog eens bij inbegrepen.” Wel blijkt uit waarnemingen van de politie dat activiteiten als facebooken en whatsappen in het verkeer een vlucht hebben genomen. “Jongeren vinden het erger om niet direct Facebook te kunnen openen dan van de fiets te vallen.” Hoe groot deze vlucht is blijft voor Veilig Verkeer Nederland onbekend. “De registratie van oorzaken van ongelukken is in ons land rammelig.”

Is er dan sprake van een campagne zonder hard te maken probleem? Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu laat weten af te gaan op de betrouwbaarheid en conclusies van het SWOV waarin “wel degelijk een schatting wordt gemaakt van het aantal doden.” Verder is er volgens de woordvoerder voldoende bewijs dat de focus van deze campagne rechtvaardigt. Zo is er de algemene toename van het aantal smartphones in ons land en blijkt uit NIPO-onderzoek dat Nederlanders zich regelmatig schuldig maken aan bijvoorbeeld e-mailen achter het stuur. Berekeningen van TNO wijzen er dan weer op dat dit de rijprestaties aanzienlijk verslechtert. Aanleiding voor het ministerie aandacht te vragen voor dit probleem. Net als Stomphorst van Veilig Verkeer Nederland zien ze bij de overheid dat de ongevallenregistratie bij de politie “duidelijk voor verbetering vatbaar is.” De minister van Veiligheid en Justitie heeft toegezegd hier aan te zullen werken.

Patrick Rugebregt van het SWOV vindt zelf de berichtgeving over het aantal verkeersslachtoffers te kort door de bocht. “We hebben bewust gekozen voor een brede marge en de focus op algemene afleiding in het verkeer. Een harde uitsplitsing naar specifieke vormen van afleiding als de smartphone, social media of e-mail is gewoon niet mogelijk. Daar missen we te veel informatie voor.” Volgens de woordvoerder zullen we het met deze ruime schatting moeten doen. “Uiteindelijk draait het voor het ministerie om de onderliggende boodschap: Houd je focus op de weg.”

Reactie ANP

Hoofdredacteur Marcel van Lingen laat namens het ANP weten dat er een “flinke checkgeschiedenis” heeft plaatsgevonden. De betreffende verslaggever heeft verschillende factsheets van het SWOV doorgenomen voorafgaand aan de publicatie. Van Lingen geeft aan dat er weliswaar voor gemotoriseerde voertuigen onvoldoende Nederlandse cijfers zijn, maar dat volgens het SWOV veilig aangenomen kan worden dat het om 25 tot 100 slachtoffers per jaar gaat. Opvallend is dat Veilig Verkeer Nederland deze cijfers aan het ANP bevestigde, dit in tegenstelling tot wat ons werd verteld.

Conclusie

Tientallen tot honderden doden door smartphonegebruik is hoe dan ook een uit de lucht gegrepen aantal. Buitenlandse cijfers zijn niet te generaliseren naar ons land, schattingen kunnen niet als feiten worden gepresenteerd en de berichtgeving is ondanks de ‘flinke checkgeschiedenis’ van het ANP weinig genuanceerd. Sterker nog: De media houden de cijfers aan en hebben verzuimd gedegen te controleren. Of er sprake is van een probleem en hoe groot dit probleem zou kunnen zijn blijft dus onduidelijk. Het lijkt hierdoor vooral op een mislukte zoektocht naar een rechtvaardiging van een campagne.

Uitgangspunten
RSS
TIP ONS!
  • arbeid (6)
  • archeologie (3)
  • beurshandel (1)
  • biologie (5)
  • cultuur (6)
  • dagelijks leven (25)
  • economie (15)
  • financiën (2)
  • gezondheid (15)
  • journalistiek (3)
  • mediahype (6)
  • medisch (63)
  • milieu (3)
  • misdaad (28)
  • Multicultureel (7)
  • natuur (8)
  • oorlog (2)
  • pedagogiek (9)
  • politiek (9)
  • psychologie (30)
  • Psychopathie (2)
  • religie (5)
  • seksualiteit (5)
  • Slaap (1)
  • Social media (3)
  • Sport (2)
  • Tandheelkunde (4)
  • Technologie (5)
  • uiterlijk en gezondheid (4)
  • Uncategorized (9)
  • verkeer (6)
  • voeding (8)
  • wetenschap (58)
  • Zorg (4)
  • De Nieuwe Reporter
  • Hans van Maanen
  • Journalistiek & Nieuwe Media
  • FHJ Factcheck
  • Regret the Error
  • Snopes