Posts Tagged ‘stress’

Een beetje stress geeft je kind echt geen slecht gebit

Tuesday, November 3rd, 2015

Door: Kelly Batist en Ciska Schippers

‘Relatie tussen stress moeder en slecht gebit kind aangetoond’ kopte NU.nl op 23 september 2015. Deze zogenaamde relatie komt redelijk uit de lucht vallen. Leidt stress bij moeders echt tot slechte kindergebitten? Nieuwscheckers.nl ontdekte dat de relatie gecompliceerder ligt: het onderzoek toont niet aan dat stress de oorzaak is van gaatjes.

NU.nl noemt twee bronnen: een andere nieuwssite, NDTV (New Delhi Television Limited) en onderzoek door King’s College London, gepubliceerd in het American Journal of Public Health. De onderzoekers analyseerden de gegevens van meer dan 700 Amerikaanse kinderen tussen de twee en zes jaar en hun moeders tussen de 30 en 36 jaar. Hieruit bleek dat gaatjes vaker voorkomen bij kinderen wier moeders veel stress hebben. Hiervoor geven de onderzoekers de volgende drie redenen: de tandartsbezoeken worden minder frequent, de kinderen krijgen vaker ongezondere voeding met veel suikers en kinderen van gestreste moeders hebben vaker geen borstvoeding gehad.

Het originele onderzoek

Uit het persbericht op de website van King’s College London en het originele onderzoek in het American Journal of Public Health worden de nuances van het onderzoek een stuk duidelijker. Zo blijkt dat de gegevens afkomstig zijn uit de derde National Health and Nutrition Examination Survey die heeft plaatsgevonden tussen 1988 en 1994. De rol van sociaaleconomische omstandigheden komt duidelijk naar voren: zo staat in het persbericht dat zowel de relatie tussen sociaaleconomische status en tandbederf als de relatie tussen sociaaleconomische status en stress is bewezen in eerder onderzoek. Uit het onderzoek blijkt dat de relatie tussen stress en tandbederf afneemt als sociaaleconomische status in overweging wordt genomen.

In de conclusie staat duidelijk dat er sprake is van een link tussen stress en tandbederf, maar niet van een direct verband. Sociaaleconomische status heeft zowel een negatieve invloed op het stressniveau als op tandbederf en is dus de verbindende factor tussen de twee. Tot slot staan er in het onderzoek een aantal mogelijke bezwaren van de auteurs zelf die aansluiten bij onze twijfels over het nieuwsbericht van NU.nl. De auteurs stellen zelf dat de overeenkomsten tussen stress bij moeders en slechte tanden bij kinderen  niet betekenen dat het eerste de oorzaak is van het laatste. Daarnaast zijn de gebruikte data relatief oud.

Wat klopt hier niet?

De onderzoekers baseren zich op gegevens van twintig jaar geleden. Zijn deze nog wel relevant? Ten tweede komt het onderzoek niet goed uit de verf in het artikel van NU.nl. De redacteur doet het voorkomen alsof er sprake is van een directe relatie en noemt geen context of andere factoren die het gelegde verband aannemelijker zouden maken (zoals de sociaaleconomische situatie van het gezin). Heeft de redacteur het onderzoek bekeken of enkel het bericht van NDTV overgenomen?

Reactie NU.nl

De redactie van NU.nl verwees in eerste instantie naar het originele onderzoek van King’s College London voor meer informatie. Toen Nieuwscheckers het gebrek aan nuance aan de kaak stelde en vroeg of de redacteur het originele onderzoek had gelezen, werd de beslissing om de nuances van het onderzoek niet op te nemen “een redactionele keuze” genoemd.

Reactie onderzoekers

Ook spraken wij met de onderzoekers van King’s College London. Ze beamen dat de data verouderd zijn, maar geloven dat de bevindingen nog steeds gelinkt kunnen worden aan de kinderen van vandaag. “Tekenen van stress zijn over de jaren heen niet veranderd, ze reflecteren nog steeds blootstelling aan chronische stress. Ten tweede beweerden we dat chronische stress gerelateerd is aan sociaaleconomische ongelijkheid en aan ongelijkheid in tandbederf onder kinderen. Noch sociaaleconomische ongelijkheden, noch ongelijkheden in tandbederf zijn dramatisch veranderd in de Verenigde Staten in de afgelopen twintig jaar.” Ook vroegen wij ze waarom er niet gekozen was voor eigen onderzoek. “We vonden het testen met deze theorie met beschikbare data een goede eerste stap, voordat we begonnen aan een kostbaar proces van data-verzameling.”

Routine en structuur

Het gebrek aan nuance in het nieuwsbericht wordt ook opgemerkt door postdoc-onderzoeker Denise Duijster: “Het onderzoek laat zien dat er een relatie is tussen stress bij moeders en cariës bij kinderen, maar het bewijst geen direct oorzaak-gevolg.” Duijster is begin dit jaar gepromoveerd aan het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam, met een onderzoek naar psychosociale factoren bij ouders die van invloed zijn op cariës bij kinderen. Volgens Duijster bleken opvoedingsstrategieën, ouder-kindinteractie en gezinsfunctioneren – zoals routine en structuur – belangrijke indicatoren van tandbederf bij kinderen. Hierbij zag ze ook een duidelijke rol voor de sociaaleconomische status van het gezin. “De onderzochte factoren komen vaker voor bij gezinnen met een lagere sociaaleconomische status. Waarschijnlijk dragen al deze factoren, waaronder misschien ook stress maar ook een lagere sociaaleconomische status, bij aan cariës bij kinderen.”

Conclusie

Het artikel is dus geen onzin, maar de zaak ligt gecompliceerder dan het bericht deed voorkomen. Uit het onderzoek van King’s College blijkt dat stress bij moeders geassocieerd wordt met tandbederf bij kinderen, maar dat er geen sprake is van een direct oorzaak-gevolg. Het is wel duidelijk dat kinderen van moeders met een lagere sociaaleconomische status meer kans hebben op tandbederf én dat moeders met een lagere sociaaleconomische status meer stress hebben. Het verband is dus niet compleet uit de lucht gegrepen. Duijster denkt dat meer onderzoek nodig is om de relatie te bewijzen: “Nu wordt er meestal op een specifiek moment gekeken naar zowel omstandigheden bij het gezin als tandbederf bij kinderen. Het is dus onmogelijk om een oorzaak-gevolg vast te stellen, aangezien je niet weet wat er eerst was.” Typisch geval van de kip en het ei, dus.

Foto: World Bank Photo Collection (Flickr, CC BY-NC-ND 2.0)

Jongeren, stress en sociale media: expert is ook maar een mens

Tuesday, October 7th, 2014

door: Jessica Jonker en Malou Stoop

Ruim driekwart van de tieners heeft zoveel stress dat een burn-out op de loer ligt, aldus het AD op 11 september 2014. Het nieuws werd onder meer overgenomen door NU.nl en De Telegraaf. Sociale media zijn een grote oorzaak van de stress, beweert het AD op basis van een onderzoek en de uitspraken van een deskundige. Maar in het onderzoek gaf 78 procent van de tieners juist aan vrijwel nooit stress te hebben door sociale media. Bovendien zegt de opgevoerde burn-outspecialist tegen Nieuwscheckers geen expert te zijn op het gebied van burn-outs bij kinderen of door sociale media.

Het onderzoek naar stress is gedaan bij het jongerenpanel van EenVandaag. NRC Next checkte dit nieuws al eerder bij de onderzoekers, een opiniepeiler van EenVandaag en psycholoog Ybe Meesters. Uit het artikel van NRC Next en het rapport van EenVandaag komen al een aantal opvallende dingen naar voren. Uit het onderzoek blijkt dat 76 procent van de jongeren wel eens een hoge prestatiedruk ervaart, maar volgens klinisch psycholoog Meesters is dit niet hetzelfde als een burn-out.

Daarnaast blijkt uit het onderzoeksrapport niet dat driekwart van de jongeren stress ervaart door sociale media. ”Slechts één op de tien (9%) deelnemers zegt hier wekelijks stress van te ondervinden. Wel geeft ruim een derde (34%) aan dat hun leven een stuk relaxter zou zijn zonder sociale media’’, aldus NRC Next. Hoewel dit laatste resultaat duidt op negatieve gevolgen van sociale media, geeft 78 procent van de respondenten aan vrijwel nooit stress te hebben door sociale media.

Sociale media

Maar dat is niet het enige wat er mis is met dit nieuws. Volgens het AD beweert Carol van Velzen, klinisch psycholoog bij het ‘burnoutprogramma’ van het Universitair Medisch Centrum in Groningen, dat sociale media voor een belangrijk deel bijdragen aan een burn-out. Waar baseert zij deze uitspraken op? Van Velzen stond Nieuwscheckers graag te woord, omdat het artikel in het AD haar in negatieve zin verrast had: de krant heeft alleen de twee opmerkingen gebruikt die ze had gemaakt als leek. ”De opmerking over sociale media was een lekenuitspraak. Dat is mijn expertise helemaal niet, die opmerking maakte ik vanuit persoonlijke ervaring”, aldus Van Velzen.

Ook is de klinisch psycholoog het niet eens met de laatste alinea van het AD, die begint met de zinnen: ‘Om jongeren voor deze ellende te behoeden ziet Van Velzen nadrukkelijk een rol voor de ouders. “Leer kinderen af en toe nee te zeggen en hoe ze moeten ontspannen.”‘ Van Velzen: “Het lijkt nu alsof ik een grote rol voor ouders zie, maar het was gewoon een antwoord op de vraag of ouders eventueel een rol zouden kunnen spelen bij de stress van hun kinderen.” Ook bij deze uitspraak heeft Van Velzen naar eigen zeggen benadrukt dat ze als moeder sprak en niet als expert.

Burn-outs bij jongeren

Carien Karsten is psychotherapeut en coach op het gebied van burn-outs en heeft verschillende jongeren in haar praktijk. Er bestaat geen rechtstreeks verband tussen sociale media en een burn-out zegt zij: “Sociale media kunnen op zichzelf geen burn-out veroorzaken, maar als iemand zich voelt buitengesloten, dan kan diegene mogelijk stress ervaren bij het zien van sociale foto’s van anderen.” Maar die stress kan ook ervaren worden door bijvoorbeeld gezinssituaties, vriendschappen en schoolprestaties. Bovendien wil Karsten benadrukken dat stress niet hetzelfde is als een burn-out.

Jongeren en sociale media: moeilijk nieuws

Het AD beweert dat sociale media negatieve invloed hebben op stress bij tieners, zonder hier de juiste bronnen voor te gebruiken. Het medium trok verkeerde conclusies uit het onderzoek van EenVandaag en gebruikte de lekenuitspraken van iemand die expert is op het gebied van burn-outs bij volwassenen. Zowel de onlineredactie als de nieuwsredactie van het AD hebben niet gereageerd op verzoeken om commentaar.

Het AD is overigens niet het eerste medium dat blundert met berichtgeving over onderzoek naar jongeren en sociale media. Zo toonde Linda Duits twee jaar geleden al aan dat onder andere het NOS Journaal een lang en kritiekloos item had gemaakt over de negatieve gevolgen van sociale media, op basis van een PR-stunt.

Uitgangspunten
RSS
TIP ONS!
  • arbeid (6)
  • archeologie (3)
  • beurshandel (1)
  • biologie (5)
  • cultuur (6)
  • dagelijks leven (25)
  • economie (15)
  • financiën (2)
  • gezondheid (15)
  • journalistiek (3)
  • mediahype (6)
  • medisch (63)
  • milieu (3)
  • misdaad (28)
  • Multicultureel (7)
  • natuur (8)
  • oorlog (2)
  • pedagogiek (9)
  • politiek (9)
  • psychologie (30)
  • Psychopathie (2)
  • religie (5)
  • seksualiteit (5)
  • Slaap (1)
  • Social media (3)
  • Sport (2)
  • Tandheelkunde (4)
  • Technologie (5)
  • uiterlijk en gezondheid (4)
  • Uncategorized (9)
  • verkeer (6)
  • voeding (8)
  • wetenschap (58)
  • Zorg (4)
  • De Nieuwe Reporter
  • Hans van Maanen
  • Journalistiek & Nieuwe Media
  • FHJ Factcheck
  • Regret the Error
  • Snopes